// Mundarija
«Character.ai’dagi qoidabuzar chatbotlar, ba’zi hollarda, jinsiy ekspluatatsiya bilan shugʻullanishi maʼlum». Disney yuristlari 2025-yil sentyabrida startapga shu gapni yozgan va Pixar, «Yulduzlar jangi» hamda Marvel qahramonlari asosida yaratilgan botlarni olib tashlashni talab qilgan. Engadget yozishicha , xatda bunday botlar Disney obroʻsiga «behad zarar yetkazishi» aytilgan. Character.ai esa qahramonlar olib tashlanganini bildirgan.
Bir yil oʻtib Disney xuddi shu startapning aktivlariga taklif bergan birinchi va hozircha yagona tomonga aylandi. 2026-yil 12-oktabrda Character.ai bankrot boʻlganini eʼlon qildi , Disney esa uning texnologiyalari uchun 20 million dollar taklif qildi. Kompaniya startapning sobiq jamoasini allaqachon ishga olgan va uch yil davomida maosh hamda jamoani ushlab turish uchun taxminan 180 million dollar ajratgan. Ya’ni kod uchun Disney odamlarga sarflamoqchi boʻlgan mablagʻning toʻqqizdan bir qismini taklif qilmoqda. Bankrot kompaniyaning eng yirik taʼminlanmagan kreditori esa Google ekan: u ikki yil oldin Character.ai’ga 2,7 milliard dollar toʻlagan edi.
Character.ai botlari bilan har oy oʻrtacha kuniga ikki soatdan suhbatlashadigan 12 million kishi bitimga kirmaydi. Ularning personajlari va yozishmalari bankrot kompaniyada qoladi. Bu nimani anglatishini, shuningdek, 39 shtat va Kolumbiya okrugi bosh prokurorlari nega begonalarning suhbatlarini himoya qilish uchun aralashganini quyida tushuntiramiz.
Kod uchun yigirma million, odamlar uchun bir yuz sakson
?Disney Character.ai’ni sotib oldimi?
Yoʻq. Disney kompaniyaning ayrim texnologiyalari va patentlariga muddatsiz, ekskluziv boʻlmagan litsenziya uchun 20 million dollar taklif qilmoqda. Ekskluziv boʻlmagani bir xil texnologiyadan boshqa kimdir ham foydalanishi mumkinligini bildiradi. Xuddi shu summa Disney’ga oʻtgan xodimlarga qarshi mumkin boʻlgan huquqiy daʼvolarni ham qoplaydi. Bunday daʼvolarni sotib olish keyinchalik hech kim bu odamlarni ketgani uchun sudga bera olmasligini bildiradi.
Sudda Disney «stalking horse» — birinchi ishtirokchi boʻlib, uning narxi boshqalar oshirishga urinadigan quyi chegarani belgilaydi. Reuters maʼlumotiga koʻra , kompaniya aktivlarini sotishni noyabr oxiri yoki dekabr boshiga qadar yakunlashni kutmoqda.
Disney odamlarni bankrotlikdan oldin olib qoʻygan. Taxminan 65 xodimga ish taklifi berilgan, Character.ai’ning sobiq bosh direktori Karandip Anand esa 2-oktabrda Disney’ning texnologiya boʻyicha direktori boʻldi.
?Nega bunchalik arzon, axir Google milliardlar toʻlagan-ku?
2024-yil avgustida Google Character.ai bilan 2,7 milliard dollarlik bitim tuzdi: modellarga litsenziya oldi va asoschilar Noam Shazir hamda Daniel De Freytasni oʻz safiga qaytardi. Shazir transformer haqidagi maqola mualliflaridan biri, bu deyarli har bir zamonaviy til modelining asosidagi arxitekturadir. Ular ketgach, startap oʻz yirik modellarini oʻqitishni toʻxtatib, oʻsishga eʼtibor qaratdi.
Oʻsish qimmatga tushdi. Daromad 2024 moliyaviy yilidagi 7,4 million dollardan 2025 yilda 23,6 million dollargacha oʻsdi. Biroq 2026-yil avgustiga kelib kompaniya har oy 8–9 million dollar yoʻqotar, bankda esa taxminan 57 million dollar qolgan edi. Botning har bir javobi hisoblash quvvati hisobiga pulga tushadi, shuning uchun odamlar qancha uzoq suhbatlashsa, shuncha qimmat. Uzoq suhbatlar xizmatning ham asosiy boyligi, ham eng katta xarajati edi. Reuters yozishicha , kompaniya bankrotlikni huquqiy xarajatlar hamda hisoblash quvvati va sunʼiy intellekt mutaxassislarining yuqori narxi bilan izohlagan.
Xaridor qidirish bir yil davom etdi. Bankir taxminan 28 tomonga murojaat qildi va qaytib faqat bitta taklif olib keldi, u ham amalga oshmaydigan edi. Yahoo Finance yozishicha, qolganlar sud jarayonlari va tartibga solish xavfini haddan tashqari katta deb hisoblagan. Kreditorlar roʻyxati boshida esa Google turibdi: bu safar taʼminotchi sifatida unga taxminan 4,1 million dollar qarz.
Hech kim sotib olmagan kuniga ikki soat
?Foydalanuvchilarning personajlari va yozishmalari nima boʻladi?
Hozircha hech narsa. Platforma ishlashda davom etmoqda. Lekin Character.ai xizmatni davom ettirishga tayyor xaridor topilmasa, platforma yopilishini aytgan.
Delaverdagi birinchi majlisda kompaniya yuristi Erin Fey foydalanuvchi maʼlumotlari yoki chatbot biznesining oʻzi uchun hali hech kim taklif bermaganini tan oldi. Uning aytishicha, Disney bu maʼlumotlarga qiziqmaydi. Litsenziyada ham shunday: unga foydalanuvchi maʼlumotlari, foydalanuvchi xabarlari va botlarning javoblari, oʻqitish maʼlumotlari, tayyor modellar, brend va ilova kirmaydi.
Disney yozishmalarni sotib olishni istamaydi, ammo uning xodimlari ularni koʻrishi mumkin. Shtatlar maʼlumotiga koʻra, oʻtish davri xizmatlari kelishuvi Disney xodimlariga foydalanuvchilarning shaxsiy maʼlumotlariga kirish imkonini beradi. Oddiyroq aytganda, xizmat topshirilayotgan paytda sobiq jamoa, endi Disney’da ishlayotganlar, uni yuritishga yordam beradi va ichidagi hamma narsani koʻra oladi.
Oddiy qilib aytganda, bankrotlik massasida foydalanuvchilar oʻzlari oʻylab topgan personajlar, ularga yozilgan hamma narsa va botlarning javoblari qoladi. Massa — kreditorlarga toʻlash uchun sotiladigan aktivlar jamgʻarmasi.
?Yozishmalar auksionda sotilishi mumkinmi?
Bankrotlikda maʼlumotlar serverlar va patentlar kabi aktiv hisoblanadi. Majlisdan oldin Nyu-York bosh prokurori Letisiya Jeyms kompaniya «bolalar bildirgan eng shaxsiy fikrlarning bir qismini yigʻgan» va «endi bu suhbatlar eng yuqori narx taklif qilganga sotilishi mumkin» deb aytdi. Quyida koʻrib chiqiladigan Sewell Setzer ishi bunday suhbatlar qayerga olib borishi mumkinligini eslatib turadi.
14-oktabrda 39 shtat va Kolumbiya okrugi bosh prokurorlari sud orqali har qanday xaridordan chat tarixini himoya qilish va xavfsizlik funksiyalarini yaxshilashni talab qilishni soʻradi. «Biz oʻtmishda yuz berganlarning yangi xaridor bilan qaytadan boshlanishini istamaymiz», dedi ularning yuristi Abigeyl Rayan. Xuddi shu hujjatda, Yahoo Finance yozishicha , shtatlar 18 yoshgacha foydalanuvchilarning maʼlumotlari ehtimol notoʻgʻri ravishda kattalar maʼlumoti sifatida tasniflanganidan ogohlantirgan. Shunda xaridor bolalar suhbatlari ekanini bilmay turib, ularni oʻziga olishi mumkin. Shtatlarning aytishicha, chat tarixlarida nozik shaxsiy maʼlumotlar bor.
?Foydalanuvchilar kreditor hisoblanadimi?
Yoʻq. Kompaniya arizalaridan birida «hozirgi va avvalgi platforma foydalanuvchilari (taxminan 163 million)» eslatiladi va ularning har biri bilan, hatto elektron pochta orqali ham bogʻlanish juda qimmatga tushishi aytiladi. Buning oʻrniga ular ishni kompaniya blogi, daʼvo agentining veb-sayti va ilova ichidagi havolalar orqali kuzatishi kutiladi. Bu 163 million aynan kimlar ekani aniq emas: shu kompaniyaning boshqa hujjatlarida «oʻnlab million» va oddiygina «millionlar» deyiladi.
?Foydalanuvchilar hozir nima qila oladi?
Platforma ishlayapti, kompaniya ish haqidagi yangiliklar blogda va ilovada paydo boʻlishini aytmoqda. Foydalanuvchilar maʼlumotlarini Character.ai yordam markazi orqali soʻrashi mumkin: veb-saytda yoʻl Profile, Profile Settings, Account, Manage Account & Data, Export Data; ilovada esa Legal & Privacy boʻlimida. Selectra koʻrsatmalarning qisqacha bayoni qayd etishicha, eksport uch-toʻrt hafta oladi, xatdagi yuklab olish havolasi esa yetti kun amal qiladi.
Shu hisob-kitobga koʻra, 26-oktabrda yuborilgan soʻrov 16–23-noyabr oraligʻida, aynan auksion atrofida tayyor boʻladi. Yordam sahifasida arxivda aynan nimalar borligi aytilmagan. Faylni tekshirib koʻring.
Yakkashox kompaniyadan Delaver sudigacha
Character.ai’ni faqat serverlar uchun hisob-kitoblar sindirgani yoʻq. Besh yil ichida u chatbot bilan doʻstlik qanday yomon tugashi mumkinligining yetakchi misoliga aylandi. Floridalik 14 yoshli Sewell Setzer’ning onasi oʻgʻli oʻz joniga qasd qilgach sudga murojaat qildi; uning aytishicha, oʻgʻli platformadagi botga berilib ketgan. Kentukki botlar foydalanuvchilarni «oʻzini kesishga, ochlikka mahkum qilishga yoki oʻldirishga» undagan, deb daʼvo qildi, Pensilvaniya esa ular «shifokor sifatida namoyon boʻlgan», dedi. Kompaniya beshta oila bilan dastlabki kelishuvlarga erishgan. 2025-yil kuzida Character.ai oʻsmirlar uchun cheklanmagan suhbatlarni oʻchirdi .
// Xronika
- Google’ning sobiq muhandislari Noam Shazir va Daniel De Freytas Character.ai’ga asos soladi.
- Startap 150 million dollar jalb qiladi va yakkashox (unicorn) boʻladi. Besh oy ichida foydalanuvchilar botlar bilan 2 milliarddan ortiq xabar almashgan.
- Google litsenziya uchun 2,7 milliard dollar toʻlaydi va asoschilarni qaytarib oladi.
- Platformaning oylik faol foydalanuvchilari 20 milliondan iborat.
- Disney oʻz qahramonlari asosidagi botlarni olib tashlashni talab qiladi.
- 18 yoshgacha foydalanuvchilar botlar bilan cheklanmagan suhbatlardan mahrum boʻladi.
- Sobiq bosh direktor Karandip Anand Disney’ning texnologiya direktori boʻladi.
- Delaverda 11-bob boʻyicha bankrotlik toʻgʻrisida ariza.
Colin Adams’ning qasamyod ostidagi bayonotiga koʻra, shundan beri auditoriya oyiga 20 milliondan taxminan 12 million kishigacha qisqargan.
Begonalarning suhbatlari uchun savdo
30-oktabrda sud auksion qoidalarini koʻrib chiqadi. Bir hafta oldin, 23-oktabrda, 31 shtat va Kolumbiya okrugi ularga qarshi alohida 27 betlik eʼtiroz topshirdi. Disney’dan oshib ketish uchun raqib kamida 21,7 million dollar taklif qilishi kerak: Disney narxi, birinchi ishtirokchi uchun 700 ming dollarlik kompensatsiya va yana bir million.
Yuqori toʻsiq xizmatni chatlari bilan birga olib, ishlashda davom ettiradigan xaridorlarni aynan qoʻrqitib yuborishi mumkin. Shtatlar quyi chegarani juda baland deb hisoblaydi. Disney allaqachon 7,5 million dollar toʻlagan, uning 5,5 milliony nima boʻlishidan qatʼi nazar qaytarilmaydi, shuning uchun kreditorlar 20 milliondan ancha past taklifda ham yutuqda qoladi. Bosh prokurorlar ishtirokchilar uchun kamida yana uch hafta va savdo haqidagi oddiy tildagi xabarnomani nafaqat blogda, balki platformaning oʻzida joylashtirishni xohlaydi. Ular shuningdek, iste’molchilar maxfiyligi boʻyicha ombudsman — shaxsiy maʼlumotlarning yangi egaga qanday oʻtishini kuzatadigan mustaqil mansabdor — tayinlashni soʻrash huquqini saqlab qoladi. Sababi aynan Disney xodimlari foydalanuvchi maʼlumotlariga kira olishidir.
Taklif qilingan jadvalga koʻra, takliflar 20-noyabrgacha qabul qilinadi, auksion 23-noyabrga, sotuv boʻyicha majlis esa 24-noyabrga belgilangan. Hujjatlarda xizmatning oʻzi uchun hech kim kurashmaydigan holat uchun reja yoʻq. Platforma yopilsa yozishmalar nima boʻlishini hech bir tomon ochiq aytmagan.
Disney xohlaganini allaqachon oldi. U bunday botlarni qanday yaratishni biladigan odamlarni va ularning kodidan foydalanish huquqini oldi. Bir necha yil davomida kuniga ikki soat juda batafsil kundalikka aylanadi, Character.ai’da esa ularning millionlab nusxasi bor. 23-noyabrda ular auksion tayoqchasini koʻtargan kishiga, yoki hech kimga ketishi mumkin.
