// İçindekiler
14 Kasım 2026, Teksas saatiyle 15.20. Boca Chica’nın üzerindeki alçak bulutlardan çelik bir uzay aracı süzülüyor, motorlarını ateşliyor, fırlatma rampasının üzerinde asılı kalıyor ve kuledeki iki metal kolun arasına yavaşça yerleşiyor. SpaceX bu kollara “chopsticks”, yani yemek çubukları diyor. Çubuklar sağlam tutuyor. SpaceX yayınında “Baby Come Back” çalıyor, şirket sözcüsü Dan Huot’nun ise sesi titriyor: “Uzay uçuşunun kutsal kâsesi buydu: alevlerin içinden düşerken havada çeliğe yakalanmak. Bir Starship yakaladık ve artık her şey değişiyor.”
Ship 42 adlı araç 22,5 saattir uçuyordu ve Dünya’nın çevresinde 14 tur atmıştı. Daha önce hiç kimse yörüngeye çıkan bir roketin üst kademesini havada, kalktığı rampada yakalamamıştı. Ama plan bunun iki katı cüretkârdı. Bir gün önce aynı kule, roketin birinci kademesi olan Super Heavy itici roketini yakalayacaktı. SpaceX itici roketleri zaten üç kez yakalamıştı, bir gemiyi yakalamayı ise hiç denememişti bile. İşler tam tersine döndü. Roketin kendini kanıtlamış yarısı Meksika Körfezi üzerinde patladı, çaylak ise eve döndü.
Peki roketi iniş ayaklarının üzerine indirmek yerine neden yakalamaya uğraşıyorlar? Ayaklar ağırdır ve roketin kendi sırtında taşıdığı her kilogram, alamayacağı bir kilogram yük demektir. Yakalama işini kule yapınca ağır donanım yerde kalıyor, roket de tıpkı bir parça suşi gibi çubuklarla alınıyor.
Yakalamasını bildikleri yarı
Starship’in 15. test uçuşu 13 Kasım’da Teksas saatiyle 16.47’de havalandı. Booster 22, roketi 33 Raptor 3 motoruyla yukarı itti, yaklaşık iki buçuk dakika sonra ayrıldı ve eve dönmek için yön değiştirdi. SpaceX’in güvenip yakalamaya gönderdiği ilk üçüncü nesil itici roketti bu. Ondan önce yakalanan üç itici roketin hepsi ilk sürümdendi: kule ilkini 13 Ekim 2024’te kapmış, ardından Ocak ve Mart 2025’te iki tane daha yakalamıştı.

Dönüş yolunda işler ters gitti. Ayrılmanın ardından 33 motordan biri devreden çıktı, bu yüzden itici roketi kıyıya geri çeviren ateşleme için 32 motor yandı. Ardından bir sensör, tanklarda olması gerekenden az yakıt kaldığını bildirdi. SpaceX’ten Kate Tice’ın yayında anlattığına göre, alarm yüzünden itici roket geri dönüş ateşlemesini erken kesti. Güdüm sistemi, kademenin kuleye yaklaşmak için olması gereken yerde olmadığını gördü. Kendi kararıyla yakalamayı iptal etti ve roketi denizin üzerindeki yedek bölgeye yönlendirdi. Orada itici roket suyun üzerinde asılı kaldı ve motorlarını kapattı. Sonra kendini imha sistemi devreye girip onu paramparça etti. Kalkışın üzerinden yaklaşık 6,5 dakika geçmişti.
Açıklama bir gecede değişti. 13 Kasım akşamı Huot suçu bir güdüm sorununa yüklemişti. Ertesi sabah sözünü geri aldı: “Dün gece itici roketin GNC ekibindeki arkadaşlarımıza haksızlık ettim.” GNC, güdüm, seyrüsefer ve kontrolün kısaltması (İngilizce guidance, navigation and control); bu ekibin yazılımı görevini yapmıştı. Kademenin yanlış konumda olduğunu fark etmiş ve onu kuleye götürmeyi reddetmişti. Yakıtın neden azaldığı hâlâ araştırılıyor.
Bir test uçuşu için bu makul bir sonuç. Nerede olduğundan emin olmayan tonlarca ağırlıktaki bir kademe, çevresinde insanların yaşadığı Teksas kıyısındaki fırlatma alanına değil, açık denize gitmeli. Yazılım tam da yazılış amacını yerine getirdi.

Gemiyi yakalamak neden daha zor
İtici roket birkaç dakika çalışır. Roketi kaldırır, ayrılır ve yörüngeye hiç ulaşmadan geri döner. Gemi ise daha yükseğe, daha uzağa ve daha hızlı uçar. Ship 42 yaklaşık 275 kilometre yükseklikteki bir yörüngeye ulaştı ve saatte kabaca 26.000 kilometre hızla, yani saniyede 7 kilometreden biraz fazla yol alarak uçtu. Eve dönmek için bu hızı havaya sürtünerek kaybetmesi, ısıya dayanması ve tam isabetle kuleye ulaşması gerekiyor.
Buna yalnızca sağlam bir ısı kalkanı dayanabilir: atmosfere girişin yükünü sırtlanan karo kaplama. Bu yüzden SpaceX, Ship 42’yi kuleye göndermeden önce neredeyse koca bir günü onu kontrol etmeye ayırdı. Gemi, 26 üçüncü nesil Starlink uydusu taşıyordu. Bırakıldıktan sonra bunlardan üçü kameralarını gemiye çevirip karolarını fotoğrafladı. Bu fotoğraflar, yerdeki uzun menzilli kameraların görüntüleriyle birlikte kalkanın sağlam olduğunu gösterdi. Bu karolardan birini fırlatmadan önce bizzat YouTuber MrBeast takmıştı.

// Zaman çizelgesi
- Güney Teksas’taki Starbase’ten kalkış.
- İtici roket yakalamayı iptal ediyor ve Meksika Körfezi üzerinde patlıyor.
- Gemi yaklaşık 275 km yükseklikte yörüngeye giriyor.
- 26 uydunun hepsi bırakılmış durumda; üçü geminin ısı kalkanını fotoğraflıyor.
- Ekip, Hawaii açıklarında erken okyanus inişinden vazgeçiyor; uçuş, Starship tarihinin en uzunu oluyor.
- Son kontrol: ısı kalkanından kuleye kadar her ekip “devam” diyor.
- Tek motorla 10 saniyelik bir ateşleme gemiyi yörüngeden çıkarıyor.
- Kulenin çubukları gemiyi yakalıyor.
O 22,5 saat boyunca gemi yerden teleskopsuz görülebiliyordu. Gökyüzü gözlemi üzerine yazan Joe Rao, geminin tıpkı Uluslararası Uzay İstasyonu gibi parlak, hızla kayan bir yıldız olarak tepemizden geçeceğini önceden haber vermişti.
Karanın üzerinden ilk iniş
Uçuş, daha az dikkat çeken bir eşiği daha aştı. Şimdiye kadar Starship üst kademeleri uçuşlarını açık okyanusta bitiriyordu. Ship 42, atmosfere insanların yaşadığı karaların üzerinden giren ilk gemi oldu: iniş rotası kuzey Meksika ile güney Teksas’ın seyrek nüfuslu bölgelerinin üzerinden geçirildi. Teksas kıyısındaki bir kuleye dönen gemi yolda karayı geçmek zorundaydı; yani kulede yakalanmak ile kara üzerinden inmek aslında tek bir sorundu.
İki yıldan kısa bir süre önce böyle bir rotayı hayal etmek zordu. Ocak ve Mart 2025’te art arda iki gemi kalkıştan kısa süre sonra patladı. Martta yaşanan kazanın ardından düşen enkaz, Bahamalar ile Turks ve Caicos Adaları’na kadar uzanan bir bölgeyi tehdit etti. Miami, Fort Lauderdale, Palm Beach ve Orlando havalimanları tehlike geçene kadar uçuşları beklemeye aldı. SpaceX, parça bulan herkesten şirketin enkaz ihbar hattını aramasını istedi.
Bu kez geminin birkaç çıkış yolu vardı. Son kontrole kadar uçuş kontrolörleri gemiyi Hawaii ya da Şili açıklarında okyanusa indirebilirdi. Son yaklaşmada ise Meksika Körfezi’nde yedek bir suya iniş bölgesi bekliyordu. Hiçbirine gerek kalmadı. NASA Başkanı Jared Isaacman yakalamayı “neredeyse sihir” diye nitelendirdi.

Yakalamak işin sadece yarısı
Yakalanan roket, henüz yeniden uçan roket demek değil. Oysa bütün mesele yeniden uçmak: SpaceX’e göre kademeleri kulede yakalamak, şirketin onları incelemesini, yenilemesini ve daha hızlı geri göndermesini sağlıyor.
SpaceX’in hedeflediği tempoyu gözünüzde canlandırmak zor. Elon Musk, 2030’da günde 30’dan fazla, yani yılda kabaca 10.000 Starship fırlatmasından söz ediyor; şirket de ekim sonunda ABD havacılık düzenleyicilerine aynı rakamı verdi. Karşılaştırma için: 2025’te SpaceX 165 Falcon 9 roketi fırlattı; bu, dünyadaki tüm yörünge fırlatmalarının yaklaşık yarısı demekti.
Bütün bunların sebebi uydular. SpaceX’in hesabına göre tek bir Starship’teki 26 üçüncü nesil Starlink, önceki sürümün yaklaşık on Falcon 9 fırlatmasına denk geliyor. Musk’ın daha da büyük bir planı var: Starmind, yani yörüngede yapay zekâ veri merkezi işlevi görecek bir uydu ağı. Böyle ağlar daha önce kimsenin ulaşamadığı bir fırlatma sıklığı gerektiriyor ve şirket bunun anahtarının çifte yakalama olduğunu söylüyor.
// Neden bu kadar sık uçmak gerekiyor
Yerdekiler için bu, daha çok uydu interneti ve gece gökyüzünde daha çok kayan nokta demek.
Yörüngenin ötesinde de bir hedef var. NASA, Starship’i şu anda 2028’e planlanan Artemis IV görevinde astronotları Ay’a indirecek iniş aracı olarak seçti. Bunun için geminin yörüngede yakıt ikmali yapmayı öğrenmesi gerekiyor. Musk’a göre her Ay görevi için altı ila sekiz tanker uçuşu gerekiyor; şirket dışından uzmanların tahminleri ise 22’ye kadar çıktı. Henüz hiçbir gemi yörüngede yakıt almadı ve SpaceX hazır olmazsa NASA inişi Blue Origin’in Blue Moon iniş aracına devredebilir.
Bunların hepsi şimdilik çok uzakta. SpaceX itici roketleri daha önce de yeniden uçurdu: Booster 14 Ocak 2025’te uçtu ve mayısta yeniden havalandı; Booster 15 ise martta uçtu, ikinci kez ancak ekimde. Yakalanan itici roketler ikinci uçuşları için aylarca bekledi; Musk’ın planı ise saatte birden fazla fırlatma gerektiriyor. Hiçbir Starship üst kademesi henüz iki kez uçmadı. Musk iki kademeyi de yeniden uçurmak istediğini söyledi ve yeniden uçan ilk gemi Ship 42 olabilir. Gemi, kalktığı kulenin ta kendisine geri döndü. Aynı yerden yeniden havalanması kaç hafta sürecek?







