// Inhoud
In februari 2009 tekende Randall Munroe een stripje van twee panelen . In het eerste paneel dagdroomt een crypto-nerd: zijn laptop is beveiligd met 4096-bits encryptie, de schurken bouwen een cluster van een miljoen dollar om hem te kraken en geven het op. Het tweede paneel toont wat er echt zou gebeuren. Ze verdoven de eigenaar en slaan hem met een sleutel van 5 dollar tot hij zijn wachtwoord prijsgeeft.
Zeventien jaar later leest de grap als een politierapport. In de nacht van 19 september 2026 liepen vier mannen met bivakmutsen een huis binnen in Vendin-le-Vieil, een stadje in het noorden van Frankrijk. Ze bonden de ouders en hun twee kinderen vast , van acht en twaalf jaar, namen de vader mee naar een aparte kamer en dwongen hem zo’n 40.000 euro aan crypto over te maken. De vader werkt in de cryptobranche. Er is geen enkel wachtwoord gehackt.
Dit soort misdaad heeft een naam: de wrench attack, de moersleutelaanval. Er is ook een wereldleider die weinig mensen in één keer zouden raden. Niet de Verenigde Staten, niet Brazilië, maar Frankrijk. In juli bonden drie mannen bij Parijs weer een gezin vast, naar verluidt op een tip uit een gelekte database van een crypto-belastingdienst. In de wallet zat ongeveer 100 euro.
De strip die een spreadsheet werd
Sinds 2018 houdt de Amerikaanse ontwikkelaar Jameson Lopp een openbare lijst bij van fysieke aanvallen op mensen met crypto, met vermeldingen die teruggaan tot 2014. Hij staat er zelf ook op. In oktober 2017 stuurde een vals noodnummer-telefoontje een SWAT-team van de politie naar zijn huis in North Carolina, en iemand probeerde hem af te persen. De truc heet swatting.
De eerste vermelding is Hal Finney. In januari 2009 ontving hij van Satoshi Nakamoto, de maker van het netwerk, de allereerste bitcointransactie. In 2014 had ALS hem bijna volledig verlamd. In het laatste jaar van zijn leven belden afpersers zijn familie en eisten 1000 bitcoin. Daarna stormde de politie na een nepmelding het huis binnen.
Daarna stapelen de vermeldingen zich op. De lijst bevat 22 gevallen voor 2017 en 167 voor 2025. Op 22 oktober 2026 stond de teller voor dit jaar op 133, waarvan 50 in Frankrijk: twee keer zoveel als Frankrijk in heel 2025 had. Lopp waarschuwt dat de lijst onvolledig is, omdat veel aanvallen nooit worden gemeld.
Het rapport van CertiK uit juli laat de grootste verschuiving in één oogopslag zien. Woninginbraken met geweld stegen in zes maanden naar 20, van één een jaar eerder, en zijn nu het meest voorkomende type van deze aanvallen. De overvallers wachten hun slachtoffers niet meer op straat op, maar komen bij ze thuis.
Chainalysis telde meer dan 30 miljoen dollar die echt is buitgemaakt. Maar van de 46 aanvallen die het bedrijf volgde, werd er maar in 12 betaald, oftewel 26%. In 2025 was dat 49%. Meer geweld, minder buit.
Je eigen bank, je eigen kluis
De favoriete slogan van crypto is “be your own bank”. Coins op een hardware wallet, een apparaatje ter grootte van een USB-stick dat de sleutels bewaart, overleven het faillissement of de hack van een beurs. Maar die bank heeft geen bewakers en geen kluis op een ander adres. De kluis staat in de slaapkamer en de code zit in het hoofd van de eigenaar.
Gewoon geld is slechte buit bij een overval onder schot. Banken stellen limieten in, markeren vreemde overboekingen en betalingen kunnen worden betwist. Een bitcoin-overboeking is definitief: er is geen helpdesk die het geld terugstuurt. Soms lukt het de politie een deel van de gestolen tegoeden bij beurzen te bevriezen, maar dat is een achtervolging, geen ongedaan-maken-knop.
Er is nog een derde reden. De blockchain is openbaar en iedereen kan het saldo van elk adres zien. Koppel een adres aan een naam en een overvaller weet meer over het geld van het slachtoffer dan de buren.
Waarom Frankrijk
Op 30 juni 2026 noemde minister van Binnenlandse Zaken Laurent Nuñez het land “een soort epicentrum” van deze aanvallen. De 77 gevallen over zes maanden die hij noemde, liggen boven het wereldwijde totaal van CertiK, omdat de politie ook pogingen ziet en zaken waar de pers nooit over schreef. Nuñez zei dat noodmaatregelen tot 200 arrestaties hadden geleid en dat 724 mensen uit de cryptobranche zich hadden aangemeld voor een snel politiealarmsysteem.
Het keerpunt kwam in januari 2025. David Balland, medeoprichter van de Franse hardwarewalletmaker Ledger, werd samen met zijn vrouw uit hun huis in Midden-Frankrijk ontvoerd . De ontvoerders sneden een stuk van zijn vinger af en stuurden een video naar een andere medeoprichter. De politie bevrijdde Balland de volgende dag.
In mei 2025 werd een aanval vastgelegd op camera. Midden in Parijs probeerden gemaskerde mannen de dochter en de kleine kleinzoon van Pierre Noizat, de baas van de cryptobeurs Paymium, in een als bezorgwagen beschilderd busje te dwingen. Haar partner sloeg ze af tot ze op de vlucht sloegen.
Chainalysis ziet lekken als de belangrijkste motor van de Franse piek. Onderzoekers beweren dat een medewerker van de belastingdienst in Bobigny de belastingdatabase doorzocht op cryptobeleggers en hun gegevens aan criminelen verkocht. Ze werd eind juni 2025 gearresteerd.
In januari 2026 hackten aanvallers Waltio, een Franse dienst die cryptobeleggers helpt met hun belastingaangifte. De e-mailadressen van klanten lekten uit, samen met hun saldo’s per eind 2024. Volgens de Franse pers was dat bestand de gids van de drie mannen die op 13 juli 2026 een huis in Taverny bij Parijs binnenvielen . Ze bonden de moeder en haar tienjarige kind vast en gebruikten een taser op de vader tot hij zijn codes prijsgaf.
De gegevens waren anderhalf jaar oud. In de wallet zat ongeveer 100 euro. Dus eisten de daders van de vrouw twee overboekingen van elk 450 euro. In september werden zes verdachten aangeklaagd voor gewapende afpersing door een georganiseerde bende.
De kluis staat in de slaapkamer en de code zit in het hoofd van de eigenaar.
Ze komen bij de verkeerde mensen
CertiK merkt op dat overvallers steeds vaker achter de familie van de cryptobezitter aangaan in plaats van achter de bezitter zelf: ouders, partners, kinderen. Volgens de telling van het bedrijf wordt in meer dan de helft van de gevallen een familielid van het eigenlijke doelwit slachtoffer of drukmiddel.
In de vroege ochtend van 5 februari 2026 ontvoerden daders bij Grenoble een 35-jarige rechter en haar 67-jarige moeder. Ze eisten een losgeld in crypto van haar partner, een mede-eigenaar van een crypto-startup, die niet thuis was. De vrouwen werden gewond gevonden in een garage in het naastgelegen departement: ze hadden zichzelf losgemaakt en een buurman om hulp gebeld. Er is geen losgeld betaald.
Soms is het simpeler: de bende heeft het verkeerde adres. Op 12 februari 2026 ging een groep naar het huis van de baas van Binance France, trof hem niet aan en vertrok met twee telefoons. Een paar uur later zochten dezelfde mannen een andere cryptoondernemer op, kozen het verkeerde huis en sloegen de vrouw die daar woonde met een geweerkolf op het hoofd. In augustus hielden aanvallers bij Rennes de huurders vast en sloegen ze van een huis dat van een cryptobezitter was. Hij was er niet.
Wie er achter de deur staat
De typische dader lijkt in niets op een filmgangster. Kolonel Christelle Tarrolle leidt een van de recherche-eenheden van de gendarmerie. Volgens haar cijfers, die de gendarmerie op 7 oktober 2026 doorgaf , is 16% van de voor deze ontvoeringen ingehuurden minderjarig en is 70% tussen de 18 en 29 jaar.
Ze worden geronseld via WhatsApp, TikTok, Snapchat en Telegram. Velen komen uit de drugshandel, maar sommigen zijn studenten met een blanco strafblad die als chauffeur toezeggen zonder altijd te begrijpen waar ze aan beginnen. In de zaak van de ontvoerde rechter werden zes jongeren aangeklaagd , van wie één minderjarig.
Wat overblijft is een soort koerierdienst voor geweld. De organisator zit vaak ver weg en geeft zijn bevelen via een berichtenapp, terwijl de uitvoerders van klus naar klus wisselen. Zo jagen de gendarmes op twee doelen tegelijk: de voetsoldaten in Frankrijk en de organisatoren in het buitenland.
Een kluis met tijdslot
Winkels gebruiken al lang kluizen met tijdslot: de kassière kan ze niet eerder openen, hoe aardig je het ook vraagt. Bescherming tegen de moersleutel werkt hetzelfde. Het doel is niet het wachtwoord te verbergen, maar snelle toegang tot het geld onmogelijk te maken.
CertiK adviseert grootbezitters multisig-wallets en opnamevertragingen. Multisig betekent dat een overboeking handtekeningen van meerdere sleutels nodig heeft, die op verschillende plekken of bij verschillende mensen liggen. Onder dreiging kan één persoon dan nog steeds niet alles verplaatsen. Een vertraging dwingt overvallers een slachtoffer uren of zelfs dagen vast te houden, wat de kans vergroot dat iemand ingrijpt.
De gids in Lopps repository voegt daar een lokwallet aan toe. Dat is een geloofwaardige wallet met een klein saldo en een uit het hoofd geleerde pincode, die je kunt overhandigen zonder het hoofdvermogen bloot te geven. Dezelfde gids raadt aan de hoofdvoorraad niet thuis te bewaren en beursaccounts nooit te koppelen aan openbare socialemediaprofielen.
Voor een gewoon mens met een paar duizend euro in een wallet is de regel saaier. Pronk niet online met je coins en bedenk dat elke dienst die je saldo kent op een dag kan lekken. De zaak-Taverny laat zien dat een overvaller niet meer nodig heeft dan een regel in een oude spreadsheet.
Crypto is uitgevonden om de tussenpersoon te schrappen. De bank leek een overbodige schakel tussen mensen en hun geld. Het blijkt dat de saaie tussenpersoon een taak had waar niemand aan dacht: zijn kluis stond niet in jouw huis.
