De offline cryptowallet die zijn eigen sleutels doorbelde

Op 9 oktober 2026 verdween in één klap bijna 5 miljoen dollar van drie bitcoinadressen. Het geld stond op hardware wallets van Ledger , apparaten die maar één doel hebben: voorkomen dat cryptosleutels ooit met het internet in aanraking komen. Het verliet de wallets hoogstwaarschijnlijk via een simkaart die iemand in de behuizing had verstopt.

Het vreemdste is niet het bedrag. De eigenaar van het geld was zelf een oplichter. Het blockchainanalysebedrijf Chainalysis noemde hem een van de grootste slachtoffers van de diefstalgolf en spoorde op waar zijn 60 bitcoin vandaan kwamen. Hij betaalde mensen om nepreviews te schrijven en eiste vervolgens een toeslag voordat hij uitbetaalde wat ze hadden verdiend. Op 22 september zette hij de opbrengst op drie Ledger-adressen. Op 9 oktober nam iemand anders alles mee.

Chainalysis zegt niet waar de oplichter zijn apparaten kocht. Maar diezelfde dag startte Ledger een onderzoek naar verliezen die kopers in Zuidoost-Azië meldden. Op 10 oktober bevestigde het bedrijf dat in de wallet van één slachtoffer een vreemd implantaat zat, en op de 13e legde het precies uit wat het had gevonden: een extra microcontroller en een mobiel modem met een eSIM, een simkaart die rechtstreeks op de printplaat is gesoldeerd. Een apparaat dat offline hoort te leven, ging ongemerkt online en stuurde zijn eigen sleutels de wereld in.

Vierentwintig woorden op een scherm

Een hardware wallet ziet eruit als een usb-stick met een piepklein scherm en een paar knoppen. Binnenin zit een beveiligde chip die de geheime sleutel opslaat en overschrijvingen zelf ondertekent. Je laptop of telefoon geeft alleen een voorbereide transactie door en krijgt hem ondertekend terug. De sleutel verlaat de chip nooit, dus malware op de laptop kan er niet bij.

Het systeem heeft een nooduitgang waar het niet buiten kan. Wallets raken kwijt of gaan kapot. Voor dat geval toont het apparaat bij de eerste installatie 24 woorden op het scherm, die de eigenaar op papier overschrijft.

Het hoofdgeheim van een wallet is maar op zeldzame momenten in leesbare tekst te zien. Meestal is dat bij de eerste installatie, als de woorden op het scherm verschijnen, en minder vaak bij herstel, als ze weer worden ingetypt. De aanval is rond het eerste van die twee momenten gebouwd.

Een telefoon in de wallet

Op 13 oktober beschreef het beveiligingsteam van Ledger, Ledger Donjon, hoe het implantaat werkt. Een microcontroller in de behuizing kijkt mee met wat het display toont, decodeert de seedwoorden en verstuurt ze via LTE, gewoon mobiel internet, net als op een telefoon. De beveiligde chip en de firmware laat hij met rust en transacties of handtekeningen verandert hij niet. De wallet merkt niets. Hij blijft trouw zijn sleutel bewaken, terwijl de 24 woorden waarmee die sleutel te herbouwen is allang bij vreemden liggen.

Daarom helpt de officiële echtheidscontrole hier niet. Volgens Ledger kan de functie Genuine Check toegevoegde onderdelen niet opsporen zolang de originele beveiligde chip op zijn plek zit. Ze controleert de chip. Niet zijn buren.

Dit waren geen hobbyisten. In de eerste variant vonden onderzoekers van Tibane Labs een STM32-microcontroller, een eSIM van 2 bij 2 millimeter en een afgeschermde radiomodule. Om ruimte te maken was de originele batterij vervangen door een kleinere, die zowel de wallet als de “spion” van stroom voorzag. In de tweede variant waren de opdrukken van de chips weggeschuurd en zat de print onder het display, op de plek waar normaal een schuimrubberen kussentje zit. Het was een flexibele print die in series was gemaakt, op fabrieksniveau, en geen werk van iemand met een soldeerbout aan de keukentafel.

Een winkel met het juiste bordje op de deur

Ledger koppelt elk bevestigd verlies aan één verkoper, CryptoBilis, een Maleisische winkelier. Dat was geen willekeurige tussenhandelaar van de markt: op 9 oktober stond hij vermeld als officiële Ledger-wederverkoper in Indonesië, Maleisië en de Filipijnen. Het onderzoek heeft nog niet vastgesteld wie de dozen heeft geopend of waar, onderweg van de fabriek of in een magazijn.

Maar het verhaal bleef niet in Azië. In Duitsland kocht een gewone klant een wallet bij MediaMarkt, een grote keten voor consumentenelektronica, en vond er een “spion” in. Hij verloor geen geld, en de keten haalde Ledger uit zijn winkels en uit de webshop. Mark Karpelès, de voormalige baas van de beurs Mt. Gox, schreef dat hij een implantaat had gevonden in een Ledger Flex die hij in een winkel op de luchthaven van Singapore had gekocht, al bevestigde Ledger geen verband tussen dat apparaat en CryptoBilis. Ledger zelf vroeg verkopers in zes Zuidoost-Aziatische landen en Hongkong om de wallets uit de schappen te halen tot de controles klaar zijn.

Niemand weet hoeveel er in totaal is gestolen. Volgens de telling van de onderzoekers die onder de namen tanuki42 en Specter werken, ging er ergens tussen 72 en ruim 86 miljoen dollar naar verdachte adressen. Ledger zegt ronduit dat deze cijfers van derden komen en dat het ze niet heeft geverifieerd. Tether geeft digitale dollars uit, stablecoins genoemd, en kan zijn eigen munten die op andermans adres staan bevriezen. Het bevroor voor 10 miljoen dollar aan munten die met de diefstal samenhingen. Tot nu toe is dat het enige genoemde bedrag dat onderweg is tegengehouden.

Een sleutel die je niet kunt vervangen

Bij Ledger miste de echtheidscontrole een extra printplaat. Bij Keystone, een andere maker van hardware wallets, stalen dieven de sleutel achter zo’n controle zelf. Op 20 oktober kwam een aanvaller de website van het bedrijf binnen via een lek in een externe tool voor gegevensmonitoring. Keystone meldde dat de gegevens van bijna 26.000 kopers uit 2024 tot 2026 zijn blootgelegd: namen, contactgegevens, verzendadressen en de inhoud van bestellingen. Seedphrases en walletsleutels zijn volgens het bedrijf niet geraakt.

Een lijst met thuisadressen van mensen die een apparaat voor cryptoopslag kochten, is al gevaarlijk genoeg. In Frankrijk staan rovers al aan de deur bij zulke mensen, en hun tips halen ze uit precies dit soort uitgelekte databases. Een deel van de gegevens had er niet eens meer mogen zijn. Volgens Keystones eigen beleid moesten ze na 180 dagen worden gewist, maar de geautomatiseerde wistool was kapot. Niemand merkte het. “We zijn onze belofte om klantgegevens tijdig te wissen niet nagekomen en nemen de verantwoordelijkheid voor dit falen,” schreef het bedrijf.

Het tweede verlies is erger. De aanvaller nam ook een sleutel mee die in de fabriek in elk apparaat wordt ingebouwd, zodat het bij een onlinecontrole kan bewijzen dat het echt is. In wallets die al gemaakt zijn, is die sleutel niet te vervangen. Een namaakwallet met die sleutel komt dus door precies de controle die hem zou moeten ontmaskeren.

Keystone besloot 18.835 onverkochte apparaten te vernietigen, zette de leveringen stop en schakelde de webwinkel over op voorbestellingen. Wallets die vóór 20 oktober zijn geleverd, zijn veilig te gebruiken als ze de authenticatie doorstaan, aldus het bedrijf. Wie na die datum een wallet kreeg, moet hem eerst verder laten controleren. Keystone waarschuwt ook dat het nooit berichten zal sturen waarin klanten wordt gevraagd een apparaat terug te sturen of hun geld over te zetten: zulke berichten komen van oplichters.

Een keten waarop je moet vertrouwen

Fabrikanten reageren op verschillende manieren. Trezor vond geen geknoeide eigen apparaten, maar krimpt vanaf 1 januari 2027 zijn netwerk van wederverkopers: sommige winkels verliezen het recht om zijn wallets te verkopen. OneKey zette CryptoBilis als partner aan de kant en vervangt gratis zijn eigen wallets die daar tussen 1 maart en 13 oktober 2026 zijn gekocht.

Ledger raadt af om apparaten van CryptoBilis in te stellen. Wie ze al heeft, moet zijn geld overzetten naar een nieuwe wallet met een nieuwe seedphrase en de oude woorden nooit invoeren op een verdacht apparaat. Ledger zegt dat zijn eigen servers en directe verkoop niet zijn aangetast, en tot nu toe spreekt niets dat tegen. Vandaar de meest praktische les: de veiligste route is rechtstreeks bij de fabrikant kopen en nooit een wallet van onduidelijke herkomst in gebruik nemen.

Er is nog veel onbekend. Het aantal slachtoffers is niet bekendgemaakt en degene die de printplaten heeft gesoldeerd, is niet gevonden. Het is ook niet duidelijk hoe ver de geknoeide exemplaren buiten die ene verkoper zijn doorgedrongen.

Changpeng Zhao, medeoprichter van Binance, schreef op de dag van de eerste berichten dat zelfbewaring extra verantwoordelijkheden meebrengt. Maar de klanten van CryptoBilis hadden hun wallets bij een officiële verkoper gekocht, en geen enkele voorzichtigheid had hen een print onder het scherm laten opmerken.

De hardware wallet beloofde zijn eigenaar dat hij geen beurs of bank meer hoefde te vertrouwen. Oktober liet zien dat het vertrouwen niet verdween maar verhuisde: nu moet je de fabriek vertrouwen, het magazijn, de winkel en de bezorger die de doos vasthield nog voordat jij dat deed.