In februari 2009 tekende Randall Munroe een stripje van twee panelen . In het eerste paneel dagdroomt een crypto-nerd: zijn laptop is beveiligd met 4096-bits encryptie, de schurken bouwen een cluster van een miljoen dollar om hem te kraken en geven het op. Het tweede paneel toont wat er echt zou gebeuren. Ze verdoven de eigenaar en slaan hem met een sleutel van 5 dollar tot hij zijn wachtwoord prijsgeeft.

Zeventien jaar later leest de grap als een politierapport. In de nacht van 19 september 2026 liepen vier mannen met bivakmutsen een huis binnen in Vendin-le-Vieil, een stadje in het noorden van Frankrijk. Ze bonden de ouders en hun twee kinderen vast , van acht en twaalf jaar, namen de vader mee naar een aparte kamer en dwongen hem zo’n 40.000 euro aan crypto over te maken. De vader werkt in de cryptobranche. Er is geen enkel wachtwoord gehackt.

Dit soort misdaad heeft een naam: de wrench attack, de moersleutelaanval. Er is ook een wereldleider die weinig mensen in één keer zouden raden. Niet de Verenigde Staten, niet Brazilië, maar Frankrijk. In juli bonden drie mannen bij Parijs weer een gezin vast, naar verluidt op een tip uit een gelekte database van een crypto-belastingdienst. In de wallet zat ongeveer 100 euro.

De strip die een spreadsheet werd

Sinds 2018 houdt de Amerikaanse ontwikkelaar Jameson Lopp een openbare lijst bij van fysieke aanvallen op mensen met crypto, met vermeldingen die teruggaan tot 2014. Hij staat er zelf ook op. In oktober 2017 stuurde een vals noodnummer-telefoontje een SWAT-team van de politie naar zijn huis in North Carolina, en iemand probeerde hem af te persen. De truc heet swatting.

De eerste vermelding is Hal Finney. In januari 2009 ontving hij van Satoshi Nakamoto, de maker van het netwerk, de allereerste bitcointransactie. In 2014 had ALS hem bijna volledig verlamd. In het laatste jaar van zijn leven belden afpersers zijn familie en eisten 1000 bitcoin. Daarna stormde de politie na een nepmelding het huis binnen.

Daarna stapelen de vermeldingen zich op. De lijst bevat 22 gevallen voor 2017 en 167 voor 2025. Op 22 oktober 2026 stond de teller voor dit jaar op 133, waarvan 50 in Frankrijk: twee keer zoveel als Frankrijk in heel 2025 had. Lopp waarschuwt dat de lijst onvolledig is, omdat veel aanvallen nooit worden gemeld.

Het rapport van CertiK uit juli laat de grootste verschuiving in één oogopslag zien. Woninginbraken met geweld stegen in zes maanden naar 20, van één een jaar eerder, en zijn nu het meest voorkomende type van deze aanvallen. De overvallers wachten hun slachtoffers niet meer op straat op, maar komen bij ze thuis.

Chainalysis telde meer dan 30 miljoen dollar die echt is buitgemaakt. Maar van de 46 aanvallen die het bedrijf volgde, werd er maar in 12 betaald, oftewel 26%. In 2025 was dat 49%. Meer geweld, minder buit.

Je eigen bank, je eigen kluis

De favoriete slogan van crypto is “be your own bank”. Coins op een hardware wallet, een apparaatje ter grootte van een USB-stick dat de sleutels bewaart, overleven het faillissement of de hack van een beurs. Maar die bank heeft geen bewakers en geen kluis op een ander adres. De kluis staat in de slaapkamer en de code zit in het hoofd van de eigenaar.

Gewoon geld is slechte buit bij een overval onder schot. Banken stellen limieten in, markeren vreemde overboekingen en betalingen kunnen worden betwist. Een bitcoin-overboeking is definitief: er is geen helpdesk die het geld terugstuurt. Soms lukt het de politie een deel van de gestolen tegoeden bij beurzen te bevriezen, maar dat is een achtervolging, geen ongedaan-maken-knop.

Er is nog een derde reden. De blockchain is openbaar en iedereen kan het saldo van elk adres zien. Koppel een adres aan een naam en een overvaller weet meer over het geld van het slachtoffer dan de buren.

Waarom Frankrijk

Op 30 juni 2026 noemde minister van Binnenlandse Zaken Laurent Nuñez het land “een soort epicentrum” van deze aanvallen. De 77 gevallen over zes maanden die hij noemde, liggen boven het wereldwijde totaal van CertiK, omdat de politie ook pogingen ziet en zaken waar de pers nooit over schreef. Nuñez zei dat noodmaatregelen tot 200 arrestaties hadden geleid en dat 724 mensen uit de cryptobranche zich hadden aangemeld voor een snel politiealarmsysteem.

Het keerpunt kwam in januari 2025. David Balland, medeoprichter van de Franse hardwarewalletmaker Ledger, werd samen met zijn vrouw uit hun huis in Midden-Frankrijk ontvoerd . De ontvoerders sneden een stuk van zijn vinger af en stuurden een video naar een andere medeoprichter. De politie bevrijdde Balland de volgende dag.

In mei 2025 werd een aanval vastgelegd op camera. Midden in Parijs probeerden gemaskerde mannen de dochter en de kleine kleinzoon van Pierre Noizat, de baas van de cryptobeurs Paymium, in een als bezorgwagen beschilderd busje te dwingen. Haar partner sloeg ze af tot ze op de vlucht sloegen.

Chainalysis ziet lekken als de belangrijkste motor van de Franse piek. Onderzoekers beweren dat een medewerker van de belastingdienst in Bobigny de belastingdatabase doorzocht op cryptobeleggers en hun gegevens aan criminelen verkocht. Ze werd eind juni 2025 gearresteerd.

In januari 2026 hackten aanvallers Waltio, een Franse dienst die cryptobeleggers helpt met hun belastingaangifte. De e-mailadressen van klanten lekten uit, samen met hun saldo’s per eind 2024. Volgens de Franse pers was dat bestand de gids van de drie mannen die op 13 juli 2026 een huis in Taverny bij Parijs binnenvielen . Ze bonden de moeder en haar tienjarige kind vast en gebruikten een taser op de vader tot hij zijn codes prijsgaf.

De gegevens waren anderhalf jaar oud. In de wallet zat ongeveer 100 euro. Dus eisten de daders van de vrouw twee overboekingen van elk 450 euro. In september werden zes verdachten aangeklaagd voor gewapende afpersing door een georganiseerde bende.

Ze komen bij de verkeerde mensen

CertiK merkt op dat overvallers steeds vaker achter de familie van de cryptobezitter aangaan in plaats van achter de bezitter zelf: ouders, partners, kinderen. Volgens de telling van het bedrijf wordt in meer dan de helft van de gevallen een familielid van het eigenlijke doelwit slachtoffer of drukmiddel.

In de vroege ochtend van 5 februari 2026 ontvoerden daders bij Grenoble een 35-jarige rechter en haar 67-jarige moeder. Ze eisten een losgeld in crypto van haar partner, een mede-eigenaar van een crypto-startup, die niet thuis was. De vrouwen werden gewond gevonden in een garage in het naastgelegen departement: ze hadden zichzelf losgemaakt en een buurman om hulp gebeld. Er is geen losgeld betaald.

Soms is het simpeler: de bende heeft het verkeerde adres. Op 12 februari 2026 ging een groep naar het huis van de baas van Binance France, trof hem niet aan en vertrok met twee telefoons. Een paar uur later zochten dezelfde mannen een andere cryptoondernemer op, kozen het verkeerde huis en sloegen de vrouw die daar woonde met een geweerkolf op het hoofd. In augustus hielden aanvallers bij Rennes de huurders vast en sloegen ze van een huis dat van een cryptobezitter was. Hij was er niet.

Wie er achter de deur staat

De typische dader lijkt in niets op een filmgangster. Kolonel Christelle Tarrolle leidt een van de recherche-eenheden van de gendarmerie. Volgens haar cijfers, die de gendarmerie op 7 oktober 2026 doorgaf , is 16% van de voor deze ontvoeringen ingehuurden minderjarig en is 70% tussen de 18 en 29 jaar.

Ze worden geronseld via WhatsApp, TikTok, Snapchat en Telegram. Velen komen uit de drugshandel, maar sommigen zijn studenten met een blanco strafblad die als chauffeur toezeggen zonder altijd te begrijpen waar ze aan beginnen. In de zaak van de ontvoerde rechter werden zes jongeren aangeklaagd , van wie één minderjarig.

Wat overblijft is een soort koerierdienst voor geweld. De organisator zit vaak ver weg en geeft zijn bevelen via een berichtenapp, terwijl de uitvoerders van klus naar klus wisselen. Zo jagen de gendarmes op twee doelen tegelijk: de voetsoldaten in Frankrijk en de organisatoren in het buitenland.

Een kluis met tijdslot

Winkels gebruiken al lang kluizen met tijdslot: de kassière kan ze niet eerder openen, hoe aardig je het ook vraagt. Bescherming tegen de moersleutel werkt hetzelfde. Het doel is niet het wachtwoord te verbergen, maar snelle toegang tot het geld onmogelijk te maken.

CertiK adviseert grootbezitters multisig-wallets en opnamevertragingen. Multisig betekent dat een overboeking handtekeningen van meerdere sleutels nodig heeft, die op verschillende plekken of bij verschillende mensen liggen. Onder dreiging kan één persoon dan nog steeds niet alles verplaatsen. Een vertraging dwingt overvallers een slachtoffer uren of zelfs dagen vast te houden, wat de kans vergroot dat iemand ingrijpt.

De gids in Lopps repository voegt daar een lokwallet aan toe. Dat is een geloofwaardige wallet met een klein saldo en een uit het hoofd geleerde pincode, die je kunt overhandigen zonder het hoofdvermogen bloot te geven. Dezelfde gids raadt aan de hoofdvoorraad niet thuis te bewaren en beursaccounts nooit te koppelen aan openbare socialemediaprofielen.

Voor een gewoon mens met een paar duizend euro in een wallet is de regel saaier. Pronk niet online met je coins en bedenk dat elke dienst die je saldo kent op een dag kan lekken. De zaak-Taverny laat zien dat een overvaller niet meer nodig heeft dan een regel in een oude spreadsheet.

Crypto is uitgevonden om de tussenpersoon te schrappen. De bank leek een overbodige schakel tussen mensen en hun geld. Het blijkt dat de saaie tussenpersoon een taak had waar niemand aan dacht: zijn kluis stond niet in jouw huis.

Oudere beleggers door heel China gaven hun yuan aan een bedrijf genaamd Lantian Gerui. Met een deel van dat geld kocht de baas, Qian Zhimin, bitcoin: volgens het openbaar ministerie ging er ongeveer 6 miljard yuan in, destijds zo’n 845 miljoen dollar. Vandaag zijn die munten ongeveer 5 miljard dollar waard en liggen ze bij de Britse politie. De waardestijging gaat de beleggers, zo lijkt het, niet toekomen.

Op 12 oktober 2026 oordeelde het High Court in Londen dat de vorderingen van de opgelichte beleggers volgens Chinees recht beoordeeld moeten worden, niet volgens Engels recht. Het klinkt als een juridisch detail. Toch brengt de uitspraak de Britse staat dichter bij het behoud van het grootste deel van de buit, inclusief alle winst. En in New York wordt om een dubbel zo grote buit gevochten door oplichtingsslachtoffers, nabestaanden van de doden van 11 september en China, dat de VS van hacken beschuldigt.

De koningin in spe van Liberland in Hampstead

Qian Zhimin, ook bekend als Yadi Zhang, vluchtte in september 2017 met een vals paspoort uit China. In Londen woonde ze in een villa in Hampstead die meer dan 17.000 pond per maand aan huur kostte. Haar assistente Jian Wen, een voormalige afhaalmedewerker, probeerde een huis te kopen in een dure buitenwijk en kon niet uitleggen waar het geld van haar werkgever vandaan kwam. Zo begon het onderzoek. In 2018 vond de politie apparaten met de sleutels van 61.000 bitcoin, de grootste inbeslagname van cryptovaluta in de Britse geschiedenis.

De kleurrijkste details stonden in Qians dagboeken. Ze droomde van een eigen internationale bank en een kasteel in Zweden, en in 2022 wilde ze koningin worden van Liberland, een zelfuitgeroepen microstaat op een lapje oever van de Donau tussen Kroatië en Servië dat door geen enkel land wordt erkend.

In september 2025 bekende Qian schuld aan witwassen, en in november werd ze veroordeeld tot 11 jaar en 8 maanden . “Uw motief was pure hebzucht,” zei de rechter tegen haar. Daarmee was de strafzaak afgerond. De civiele zaak begon, en die is de interessantste van de twee.

De beleggers verloren yuan, geen bitcoin

Een belegger, meneer Yu, vertelde de BBC hoe hij zijn geld aan Lantian Gerui toevertrouwde. Het bedrijf betaalde hem een deel van het beloofde rendement mondjesmaat uit, dus hij vermoedde niets. Medio 2017 begon de Chinese politie een onderzoek naar het bedrijf en stopten de uitbetalingen. Zijn huwelijk, zegt hij, heeft het niet overleefd.

Noch Yu, noch iemand anders kocht bitcoin. Zij gaven yuan, en het was Qian die hun geld in crypto omzette. Terwijl de munten in Groot-Brittannië lagen, vermenigvuldigde hun waarde zich vele malen. Van wie is die winst dan: van de mensen wier yuan gestolen werd, of van de staat die de voorraad vond?

Het antwoord hangt af van welk recht van toepassing is. Stel dat een dief jouw geld gebruikt om een lot te kopen en wint. Volgens Engels recht kunnen de beleggers betogen dat de winst, dus de munten zelf, van hen is. Volgens Chinees recht lijken ze meer op schuldeisers, en volgens juristen krijgen ze waarschijnlijk ongeveer terug wat ze inlegden, plus rente. De prijs van het lot, niet de jackpot.

Rechter Mark Turner koos voor Chinees recht . Zijn redenering: de fraude speelde zich af in China, de contracten werden daar getekend, het geld werd daar betaald, en ook Qian kocht de bitcoin daar, via de beurs Huobi en handel buiten de beurs om. Elke eiser, benadrukte hij, moet een eigendomsbelang in de munten aantonen. De wet zelf kent geen algemene regeling om iedereen te vergoeden die schade leed: alleen wie bewijst dat de munten van hem zijn, krijgt iets.

Wie krijgt het verschil

Op 22 mei 2026 hadden zich ongeveer 16.000 mensen geregistreerd om bij de Britse rechter aanspraak te maken op een deel. Dat is minder dan 13% van de 128.000 beleggers. Registreren betekende omgaan met een vreemd land, een vreemde taal en Londense advocaten. Voor een oudere belegger in China is dat een grotere drempel dan welke wet ook.

De rest schrijft brieven. Beleggers verzamelden bijna 2.500 handtekeningen onder een verzoek aan het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken: “Wij willen niet, en zullen nooit accepteren, dat bitcoins door het VK worden verbeurdverklaard en niet aan ons worden teruggegeven.” Yu zei het bescheidener. Hij hoopt dat de Britse regering, het openbaar ministerie en de rechtbank medeleven zullen tonen.

De staat heeft eigen plannen. Het openbaar ministerie vroeg de rechtbank de regering de bitcoin te laten houden, en in de zomer van 2025 meldde The Telegraph dat minister van Financiën Rachel Reeves rekende op de verkoop van in beslag genomen crypto om een gat in de begroting te helpen dichten. Later beloofde het openbaar ministerie de rechtbank een aparte compensatieregeling op te zetten, zonder details te geven.

De beleggers geven het ook niet op. Op 16 oktober gaf het High Court ongeveer 16.000 eisers toestemming om in beroep te gaan tegen de uitspraak over Chinees recht.

China heeft ook plannen. Op 13 oktober, de dag na de uitspraak in Londen, kondigde een rechtbank in Tianjin een zaak aan om bijna 62.000 in Groot-Brittannië in beslag genomen bitcoin te confisqueren. Zo’n 128.000 mensen legden geld in, en volgens Chinese cijfers bleven er ruim 102.000 van met schade zitten.

Eén stel munten, twee rechtbanken.

In New York: tweemaal zoveel munten

Dit verhaal heeft een Amerikaanse tegenhanger, en die is nog verwarrender. Op 14 oktober 2025 diende het Amerikaanse ministerie van Justitie een verbeurdverklaringsklacht in tegen 127.271 bitcoin , toen ongeveer 15 miljard dollar waard. Het openbaar ministerie legt een link tussen de munten en de Cambodjaanse Prince Group en haar voorzitter Chen Zhi, die ervan worden beschuldigd complexen te runnen waar slachtoffers van mensenhandel gedwongen werden online mensen op te lichten. In januari 2026 arresteerde Cambodja Chen Zhi en leverde hem uit aan China .

Eind september 2026 wees rechter Rachel Kovner negen vermeende slachtoffers af die de verbeurdverklaring wilden aanvechten. De redenering lijkt op die in Londen: op beide plekken moet een slachtoffer bewijzen dat de munten van hem zijn. Deze mensen verloren geld aan oplichters, maar konden niet aantonen dat hun geld in precies deze wallets terechtkwam. In het beste geval, oordeelde de rechtbank, zijn ze gewone concurrente schuldeisers zonder aanspraak op de munten zelf. Als de overheid wint, kunnen slachtoffers het ministerie van Justitie nog om vergoeding vragen, maar als verzoekers en niet als eigenaren.

Dan neemt het verhaal een wending die geen romanschrijver zou durven verzinnen. Analisten denken dat de munten afkomstig zijn van LuBian, een miningpool: een dienst waarin duizenden computers samen bitcoin minen en de opbrengst delen. Al in januari 2026 maakten nabestaanden van de doden van 11 september aanspraak op de munten. Zij stellen dat LuBian banden had met Iran, en zij hebben rechterlijke uitspraken tegen Iran in handen. Op 12 oktober stapte een van de families opnieuw naar de rechter : volgens haar vonnissen is Iran haar meer dan 671 miljoen dollar schuldig.

Intussen beschuldigde het Chinese staatsagentschap voor cyberveiligheid CVERC in 2025 de VS ervan de munten te hebben afgenomen die in december 2020 uit LuBian verdwenen, bij een operatie van de Amerikaanse inlichtingendienst. Het ministerie van Justitie ontkent enig wangedrag, maar heeft niet uitgelegd hoe het de controle over de wallets kreeg.

Als de verbeurdverklaring doorgaat, hebben de munten al een voor de hand liggend thuis. Een presidentieel decreet van 6 maart 2025 stelde een Strategic Bitcoin Reserve in , gevuld met bitcoin die de overheid definitief heeft verbeurd verklaard, en verbiedt de reserve om die te verkopen.

Het meest transparante geld dat niemand kan teruggeven

Crypto staat bekend als geld waarbij alles zichtbaar is. Elke transactie is te volgen, en onderzoekers gebruiken dat: analisten koppelden de Amerikaanse buit aan de LuBian-pool door het spoor op de blockchain te volgen. Maar een blockchain laat zien waar een munt heen ging, terwijl een rechter een andere vraag stelt: van wie is hij? Tussen de yuan van een belegger en een bitcoin in een politiekluis staan wisselkantoren, tussenpersonen en jaren tijd. Die lijn trekken voor elk van duizenden mensen is vrijwel onmogelijk.

Er blijft veel onzeker. De uitspraak in Londen is voorlopig, en de rechtbank heeft al beroep toegestaan. Zelfs als ze overeind blijft, moeten deskundigen in Chinees recht nog uitleggen of de beleggers wel eigendomsrechten hebben. Er is nog geen compensatieregeling, en de Amerikaanse verbeurdverklaring is niet definitief. Misschien krijgen de slachtoffers hun verlies terug en houdt de staat alleen het verschil. Maar zelfs dat verschil loopt in de miljarden.

Een vreemde rekensom dus. De beste belegging in dit hele verhaal was de beslissing van een oplichtster om het geld van anderen in bitcoin te parkeren. En de partij die daar waarschijnlijk het meest aan overhoudt, is degene die niets inbracht en acht jaar lang simpelweg de in beslag genomen apparaten van haar zaak bewaarde.