Haar geld zat nog in de bitcoinautomaat. De rechter gaf het weg

Het geld van Carrie Carlson was eigenlijk nooit weggegaan. De stapel bankbiljetten zat nog in de cassette van een bitcoinautomaat bij een tankstation in Cedar Rapids, Iowa, toen agenten van het Linn County Sheriff’s Office hem in beslag namen. In februari 2024 had een man die zich voordeed als medewerker van de computerhulpdienst Geek Squad haar gebeld. Ze moest haar geld uit “gehackte” rekeningen redden door het in een digitale wallet te stoppen. Ze voerde $14.100 in de machine in en stuurde de bitcoin naar een adres dat hij voorlas.

Het geld werd teruggevonden en iedereen wist van wie het was. Toch oordeelde het Hooggerechtshof van Iowa in mei 2025 dat het contant geld niet naar Carlson moest, maar naar de eigenaar van de machine, Bitcoin Depot. De transactie was immers voltooid en het bedrijf kon niet weten dat ze onder druk stond. De rechters vergeleken de waarschuwing voor oplichting op het scherm van de automaat met de disclaimer op een productverpakking: die gaat over een algemeen risico, niet over het feit dat precies deze vrouw onder dwang handelde.

Volgens de openbaar aanklagers van Iowa komt van elke $100 die in de staat door de machines van Bitcoin Depot ging, $98 van oplichtingsslachtoffers. Een jaar na het vonnis draaide er geen enkele machine van het bedrijf meer. In 2026 begonnen de Verenigde Staten hun bitcoinautomaten te ontmantelen: drie staten verboden ze volledig, steden zetten ze een voor een uit winkels en de grootste exploitant ging failliet. Hier is het dossier van een machine die begon als speeltje voor enthousiastelingen in een koffiehuis en uitgroeide tot de favoriete kassa van telefoonoplichters.

Een reep uit de automaat

De eerste bitcoinautomaat ter wereld ging op 29 oktober 2013 live in koffiehuis Waves in het centrum van Vancouver. Hij werd gerund door het Amerikaanse Robocoin en het lokale Bitcoiniacs, en de pitch was makkelijk te begrijpen: koop in een paar minuten cryptovaluta, zonder bank en zonder beurs, zoals je een reep uit een snoepautomaat haalt. Hij was wel strenger dan de machines van nu: hij scande de handpalm en het identiteitsbewijs van de klant en liet niet meer dan $3.000 per dag toe. Op de eerste dag verwerkte hij 81 transacties ter waarde van $10.000 . Voor ongeveer een derde van die klanten was het hun allereerste bitcoin.

Vanaf daar trokken de machines naar tankstations en buurtwinkels. Het model lag snel vast: de winkel ontvangt huur, de exploitant houdt een deel van elke transactie en de klant betaalt ervoor dat hij met niemand hoeft te praten. Eind 2025 telden de VS 30.617 bitcoinautomaten , meer dan de rest van de wereld bij elkaar.

Een kassa zonder klachtenloket

De machine is eenvoudiger dan een koffiezetapparaat. Je houdt een QR-code met het adres van een cryptowallet voor de scanner, stopt er biljetten in en binnen enkele minuten gaat de bitcoin naar dat adres. Er is geen annuleerknop. Een bankoverschrijving kun je aanvechten, een kaartbetaling terugboeken, en een bank heeft een fraudeteam dat het geld soms nog kan tegenhouden. De kist bij het tankstation heeft een scherm, een biljetsleuf en een supportnummer.

Dat gemak is duur. Volgens de procureur-generaal van Iowa rekende Bitcoin Depot 23% van het bedrag en concurrent CoinFlip 21%. De rechtszaak van het District of Columbia tegen exploitant Athena Bitcoin beschrijft verborgen kosten tot 26% . Grote cryptobeurzen rekenen kopers een klein deel daarvan.

Voor een eerlijke klant is het gewoon een heel duur wisselkantoor. Voor een oplichter is het ideaal: het slachtoffer hoeft niets van crypto te begrijpen, geen app te installeren en geen account te openen. Hij hoeft alleen contant geld op te nemen, naar de dichtstbijzijnde winkel te rijden en een telefoon omhoog te houden met het beeld dat iemand hem heeft gestuurd.

Een telefoontje van “de politie”

De scripts verschillen, het einde niet. In oktober 2026 berichtte de tv-zender WRAL over een vrouw in Johnston County, North Carolina. Bellers die zich voordeden als de lokale politie vertelden haar dat een storting via een cryptoautomaat haar “vrijlating” zou regelen. Ze stopte duizenden dollars in een machine bij een tankstation. Toen de bellers nog eens $4.000 eisten, zei ze dat ze niets meer had. De lijn werd verbroken en ze besefte dat ze bijna al haar spaargeld had weggegeven.

Een 63-jarige vrouw in Allen County, Ohio, zag in 2024 een pop-up die waarschuwde dat haar computer was gehackt. Ze belde het nummer op het scherm en kreeg “Microsoft” aan de lijn, dat haar opdroeg contant geld bij een automaat om te zetten in crypto. Ze had geluk: onderzoekers van het Bureau of Criminal Investigation van de staat spoorden het geld op en bevroren het, en in oktober 2026 kreeg ze alle $15.300 terug . Sinds 2024 heeft het bureau geholpen bij 309 vergelijkbare zaken met $5,6 miljoen, gemiddeld bijna $19.000 per slachtoffer.

Het grotere plaatje komt uit een openbare mededeling van de FBI over 2025. Het bureau telt klachten waarin een automaat in het plan werd gebruikt, dus een deel van dat geld kan ook langs andere wegen zijn gegaan.

Mensen boven de 50 hoefden niets van crypto te begrijpen: volgens de FBI loodsen oplichters slachtoffers stap voor stap door het opnemen van contant geld, het vinden van een automaat en het storten van het geld.

Hoeveel van het geld is eerlijk

De kernvraag over deze machines is: is het een wisselkantoor dat oplichters soms gebruiken, of een oplichterskas die eerlijke mensen soms gebruiken? Aanklagers die de cijfers hebben geprobeerd uit te rekenen, neigen naar het tweede.

De aanklagers van Iowa kwamen aan die $98 van elke $100 bij Bitcoin Depot in de rechtszaken die procureur-generaal Brenna Bird in februari 2025 aanspande tegen Bitcoin Depot en CoinFlip. Volgens hun telling verloren inwoners van Iowa in minder dan drie jaar meer dan $20 miljoen via de machines. Bij CoinFlip was het geld van oplichtingsslachtoffers volgens dezelfde telling bijna $95 van elke $100.

In het District of Columbia schetsten aanklagers het typische slachtoffer van exploitant Athena Bitcoin. De helft was ouder dan 71 en de helft van die transacties kostte hen meer dan $8.000 per keer. Oplichting, zeggen de aanklagers, leverde 93% op van het geld dat in de eerste vijf maanden in die machines werd gestort. In Albuquerque schatte gemeenteraadslid Stephanie Telles het cijfer voor haar stad op ongeveer 90% .

Een belangrijke kanttekening: dit zijn de cijfers van de aanklagers en geen rechtbank heeft ze tot nu toe bevestigd. De exploitanten verzetten zich. CoinFlip zei transfers te screenen met blockchainanalyse, waarschuwingen te tonen en voorlichtingscampagnes te voeren. Circle K, in wiens winkels Bitcoin Depot-machines stonden, vertelde journalisten dat oplichting buiten zijn winkels begint. Zijn medewerkers zagen iets anders. ICIJ en CNN spraken met 17 medewerkers van Circle K die tijdens hun dienst oplichting zagen gebeuren en soms probeerden die te stoppen. Debbie Joy, assistent-manager in Port Orange, Florida, kreeg zelfs een onderscheiding omdat ze een lopende oplichting had onderbroken. De regel van de keten, zoals zij het zei: “Het is niet onze machine, het is niet ons probleem.” En volgens politierapporten waren soms de medewerkers zelf het slachtoffer: ze werden overgehaald geld uit de kluis van de winkel te halen en in de machine te stoppen.

Terugbetalen, verbieden of laten gaan

De eerste reactie van staten is exploitanten mensen laten terugbetalen. De wet van Arizona geldt sinds 26 september 2025: meldt een nieuwe klant binnen 30 dagen een oplichting, dan betaalt de exploitant het volledige bedrag plus kosten terug. In augustus 2026 hadden 35 mensen $171.332 terug , zo’n $4.900 per persoon. Een vergelijkbare wet trad op 1 oktober 2026 in werking in Alabama : nieuwe klanten krijgen alles terug met kosten, bestaande klanten de helft. North Carolina nam ook een wet met limieten aan, maar die gaat pas op 1 januari 2027 in. Te laat voor de vrouw in Johnston County.

De tweede reactie is een verbod. Indiana werd de eerste staat die cryptoautomaten volledig verbood, hoewel het wetsvoorstel begon als een bescheiden set regels voor exploitanten. In Tennessee is het plaatsen van een automaat nu een strafbaar feit, en een federale rechter weigerde de wet te blokkeren toen CoinFlip daarvoor naar de rechter stapte. Minnesota gelastte dat de uitgeschakelde machines vóór het einde van het jaar uit de winkels worden gehaald. Steden volgden: Albuquerque gaf exploitanten 45 dagen om ze te verwijderen en ook de gemeenteraad van Saint Paul stemde voor een verbod.

Waar een staat zwijgt, beslechten rechtbanken de strijd. En daar staan exploitanten, zoals de zaak-Carlson liet zien, sterker.

De machine is weg, de telefoon blijft

In mei 2026 vroeg Bitcoin Depot, de grootste exploitant van deze machines ter wereld, faillissement aan en haalde alle 9.700 automaten offline . Topman Alex Holmes wees op steeds strengere eisen: transactielimieten en in sommige staten regelrechte verboden. Het bedrijf probeerde de onderneming niet te redden; het wordt afgebouwd en uitverkocht. In de eerste helft van het jaar zakte het aantal bitcoinautomaten in de VS van 30.617 naar 20.237. Het land verloor een derde van zijn netwerk en was goed voor 96% van de daling wereldwijd.

De fraude zelf verdween niet. Drew Evans, hoofd van het Bureau of Criminal Apprehension van Minnesota, zei ronduit dat het verbod fraude niet zal uitroeien, omdat criminelen blijven zoeken naar nieuwe manieren om bij andermans geld te komen. Tegenstanders van het verbod in Saint Paul waarschuwden voor iets anders: de stad zou geen zicht meer hebben op wat er gebeurt, en de transacties zouden gewoon verhuizen naar machines in naburige plaatsen. Het telefoontje van “de politie” gaat nog steeds in dezelfde woonkamers over. Wat verandert, is het adres waar iemand met een stapel bankbiljetten naartoe wordt gestuurd.

De machine in Vancouver verkocht een simpel idee: bitcoin kopen moest net zo makkelijk zijn als een reep chocola kopen. Dertien jaar later blijkt dat gemak vooral belangrijk is voor mensen die bitcoin kopen met andermans handen. Ze hebben geen hacker nodig en geen handlanger bij een bank. Een kist bij een tankstation die contant geld aanneemt en het niet terug kan geven, is genoeg. De kisten worden weggehaald, en de oplichting die ze nodig had, zoekt al een nieuwe.