// Kandungan
Pada 30 Oktober 2026, sebuah satelit Google sedang melintasi Svalbard, Norway, apabila sebuah puisi pendek tiba di stesen bumi. Jurutera telah meminta model bahasa di dalam satelit itu menulis haiku tentang berada di angkasa. Jawapannya: “Blue marble below / Data streams in silent grace / Starlight feeds my core.” Kemudian ia menambah emoji kilauan.
Travis Beals, ketua projek ini, melaporkannya sebagai respons AI pertama yang pernah dihasilkan di orbit oleh cip pusat data Google sendiri. Satelit ini ialah prototaip Project Suncatcher, rancangan Google untuk meletakkan pusat data di angkasa.
Puisi itu datang daripada satu cip daripada empat, dan satelit itu hanya mempunyai tenaga untuk menjalankannya kira-kira 20 minit pada satu masa. Dan menurut pengiraan Google sendiri, satelit seperti ini hanya dapat menggantikan pusat data di darat jika Starship dilancarkan setiap dua hari selama sepuluh tahun.
Empat cip dan satu kilowatt
Planet membina satelit itu, dan misi tumpang SpaceX bernama Transporter-18 membawanya ke orbit pada 1 Oktober. Di dalamnya ada empat TPU, atau unit pemprosesan tensor, iaitu cip yang direka Google untuk menjalankan AI di pusat datanya sendiri. Model di dalamnya ialah Gemma 4, model terbuka daripada Google DeepMind.
Bekalan tenaganya sederhana. Panel suria membekalkan sehingga satu kilowatt, kurang daripada yang diperlukan cerek elektrik biasa. Justeru, lapor TechCrunch, hanya satu TPU daripada empat boleh berjalan pada satu masa, selama kira-kira 20 minit.
Perkataan “pertama” juga perlu dicatat dengan nota kaki. Google menyebutnya respons AI pertama daripada TPU bertaraf pusat data di orbit, dan pilihan katanya berhati-hati. Gemma sendiri sudah pernah ke angkasa. Pada akhir 2025, syarikat permulaan Starcloud melancarkan satelit dengan cip grafik Nvidia H100, melatih model kecil menggunakan drama Shakespeare di orbit, dan menjalankan versi Gemma yang lebih awal. Mesej pertamanya ke Bumi bermula dengan “Greetings, earthlings.” Yang baharu di sini ialah cip Google sendiri, cip yang mahu dijadikan teras seluruh sistem.
Mengapa mengangkut pelayan ke angkasa
AI menggunakan lebih banyak elektrik setiap tahun, dan membina pusat data di darat semakin sukar. Pada Mei 2026, tinjauan Heatmap News yang dipetik CNBC mendapati tujuh daripada 10 rakyat Amerika akan membantah pusat data berhampiran rumah mereka, meningkat daripada empat daripada 10 setahun sebelumnya. Pihak berkuasa tempatan mencadangkan moratorium. Penduduk berbalah tentang air dan tanah.
Angkasa tiada jiran, dan matahari hampir tidak pernah terbenam. Dalam rangka projek 2025, Google menyatakan bahawa panel suria di orbit yang tepat boleh menghasilkan tenaga sehingga lapan kali ganda berbanding di Bumi. Orbit yang dimaksudkan, dipanggil orbit segerak matahari subuh-senja, menyusur garis antara siang dan malam, jadi satelit di sana jarang memasuki bayang Bumi.
Rancangannya bukan satu satelit. Google melakar sekumpulan 81 kapal angkasa pada ketinggian sekitar 650 km. Seluruh awan itu selebar kira-kira dua kilometer, dan satelit bersebelahan terbang pada jarak 100 hingga 200 meter, lebih kurang jarak antara rumah di jalan yang bersebelahan. Setiap satu akan membawa berpuluh-puluh cip, dihubungkan dengan laser supaya kumpulan itu mengira seperti satu mesin besar. Buat masa ini, prototaip itu terbang bersendirian. Google merancang melancarkan dua kapal angkasa yang dihubungkan laser pada 2027.
Ralat yang tiada siapa perasan
Sinaran ialah musuh utama elektronik di orbit. Zarah bercas boleh menembusi cip dan menukar sifar kepada satu dalam memori. Itu kedengaran tidak berbahaya, tetapi di dalam rangkaian saraf, ia boleh merosakkan jawapan secara senyap.
Sebelum pelancaran, Google membawa TPU generasi Trillium ke pemecut zarah di University of California, Davis, dan menembakkan alur proton ke arahnya. Margin keselamatannya ternyata luas. Bahagian paling sensitif, iaitu memori jalur lebar tinggi (HBM), hanya mula bermasalah pada dos hampir tiga kali ganda daripada yang diserap cip berperisai dalam lima tahun di orbit. Satu cip menerima 20 kali ganda dos lima tahun (15 krad berbanding 750 rad) dan masih tidak rosak sepenuhnya.
Kemudian jurutera sedar bahawa cip ujian dikelilingi lebih banyak logam daripada yang akan ada di orbit, lalu mereka mengulangi ujian itu. Ralat logik meningkat sedikit. Bagi model yang menjawab pertanyaan, Beals menyifatkan kadar itu sangat rendah: kira-kira satu ralat dalam sejuta operasi. Bagi latihan yang sangat besar, dengan beribu-ribu cip bekerja berbulan-bulan, ia sudah menjadi masalah, katanya: bit yang rosak boleh berakhir dalam model itu sendiri, bukan sekadar dalam satu jawapan. “We’ve done testing on the ground, but you know, there’s no test that’s completely as good as the real thing,” kata Beals. Satelit itu berada di atas sana untuk menjadi perkara sebenar itu.
1,800 pelancaran
Bahagian yang sukar bagi pusat data angkasa bukanlah cipnya. Ia ialah penghantaran, dan Google sendiri yang membuat pengiraan. Jika harga pelancaran jatuh kepada $200 sekilogram menjelang pertengahan 2030-an, anggarannya, pusat data orbit akan berharga lebih kurang sama seperti bil elektrik bagi pusat data yang sama di Bumi untuk setiap kilowatt.
Pada awal Oktober 2026, Google menerbitkan versi yang disemak rakan sejawat bagi analisis itu, yang akan keluar dalam jurnal Joule. Ia menghuraikan apa yang diperlukan untuk harga tersebut. Para penulis bermula daripada kadar kos pelancaran menurun sejak Falcon 1 yang pertama: sekitar 20% setahun. Roket menjadi lebih murah apabila lebih kerap terbang, seperti apa-apa barangan keluaran besar-besaran, jadi sekilogram yang murah perlu diperoleh melalui penerbangan. Supaya Starship mengikuti laluan Falcon 9, ia perlu mengangkat 370,000 tan ke orbit. Pada 200 tan setiap perjalanan, itu kira-kira 1,800 penerbangan dalam tempoh sepuluh tahun, atau kira-kira 180 setahun.
SpaceX, syarikat yang dijangka mengangkut pusat data ini ke atas, juga mempunyai keraguannya sendiri. Pada Januari 2026, Elon Musk menyebut pusat data orbit sebagai “no brainer.” Namun dalam dokumen IPO-nya, SpaceX memberi amaran kepada pelabur bahawa rancangan pengiraan AI orbitnya “may not achieve commercial viability.” Bahasa yang berhati-hati lazim dalam dokumen sebegini, tetapi pergantungannya dinyatakan dengan jelas: rancangan itu berjaya hanya jika Starship terbang secara besar-besaran. Beals sendiri tidak menjanjikan apa-apa yang cepat dan menyebut Suncatcher sebagai “long-term moonshot.”
Haiku di atas Svalbard membuktikan bahawa pautan dan cip berfungsi. Selebihnya bergantung pada sebuah roket yang perlu terbang 180 kali setahun. Sejak penerbangan ujian pertama sistem penuhnya pada April 2023, Starship tidak pernah terbang lebih daripada lima kali dalam setahun.
