Neuralink импланты минутына 75 сөз шығарды, бірақ әзірге тек сөз жүзінде

Минутына жетпіс бес сөз және әр 17 сөзде бір қате. Neuralink 2026 жылғы 28 қазанда X-те жариялаған нәтиже осындай: амиотрофиялық бүйірлік склероздан (БАС) зардап шегетін адам мидағы импланты қосылғаннан кейінгі алғашқы аптада-ақ мәтінді соған жаздырған. Үш жыл бұрын осы түрдегі ең үздік жүйе шамамен әр төртінші сөзді қате шығаратын.

Егер бұл сан расталса, сөйлеу импланттары бұған дейін көрсеткен ең мықты бастама болады: бірінші аптада мұндай жылдамдықты мұндай дәлдікпен ешбір жүйе қоса алып шықпаған. Рекордқа ұқсайды. Бірақ әзірге бүкіл хабарландыру екі сөйлемге сыяды. Қанша адам қатысқаны, тест қалай өткені, қатысушы шын мәнінде қаншалықты жиі осылай сөйлей алатыны туралы бір сөз жоқ. Ең сенімді эталон бұрыннан бар: БАС-пен ауыратын, импланттың көмегімен үйінде екі жылға жуық сөйлеп жүрген және жұмысқа қайта оралған ер адам.

Мақаланың орнына екі сөйлем

Негізі, жазбада мынау айтылған. Компания БАС-пен ауыратын адамдарға «сөйлесу қарқынындағы сөзден мәтінге және дауысқа» мүмкіндік беріп жатыр. Бір қатысушы бірінші аптада 125 000 сөзден тұратын сөздікпен минутына 75 сөзге жетіп, сөз бойынша қате үлесі 5,8% болған. Сол күні нейрохирург Надер Пуратиан деректерді БАС зерттеушілерінің консорциумы NEALS-тің жыл сайынғы жиналысында таныстырды.

Пуратиан VOICE сынағын басқарады. Тізілімдегі жазбаға сәйкес, бұл Далластағы бір ауруханада өтетін, алты қатысушысы бар алғашқы кезеңдегі зерттеу. Басты мақсаты — қауіпсіздік: операциядан кейінгі жыл ішіндегі асқынулар мен жанама әсерлер. Сөйлеу — қосымша мақсат, ол әр айда қол жеткізілген ең жақсы көрсеткіш бойынша өлшенеді.

Жазбаға қатысты бірінші сұрақ осыдан туады. Егер сынақ жылдамдықты шыңы бойынша санаса, 75 сөз/мин орташа емес, ең сәтті сәт болуы мүмкін. Тағы бір нәрсе айтылмаған: қатысушы экраннан сөйлемдерді оқыды ма, әлде ойына келгенін айтты ма. Сөйлеу импланттары үшін бұл арасы үлкен айырма, өйткені берілген мәтінді қайталау әңгімені жүргізуден әлдеқайда оңай.

Ми қалай жаздырады

Әрең сөйлейтін және қолы шектеулі жұмыс істейтін адам (БАС, инсульт немесе жұлын жарақаты салдарынан) саусағымен немесе көзімен теруге мәжбүр. Бұл баяу әрі шаршатады. Мидан тікелей желіге шығуға қызығушылық сондықтан.

Сөйлеу импланты ойды біз түсінетіндей оқымайды. Оның электродтары қыртыстың еріндерді, тілді және көмейді басқаратын бөлігінде орналасады. Адам сөзді айтуға тырысқанда, бұлшықеттер жауап бермесе де, ондағы нейрондар ауруға дейінгідей қозады. Бағдарлама осы серпілістерден дыбыстарды таниды, ал тіл моделі дыбыстарды ықтимал сөздерге жинайды. Мұны телефондағы автотолтыруға ұқсатуға болады, тек пернелерді қыртыс басады.

Қыркүйекте Neuralink Терри есімді қатысушы туралы айтқан еді . Ол алгоритмді алдымен сөздерді ыммен көрсетіп үйретті, кейін жай ғана ойлады да, динамиктен өзінің бұрынғы дауысын естіді. Оның N1 импланты бас сүйекте орналасқан, сымсыз зарядталады және деректерді радио арқылы жібереді. Жаңа сандардың Терриге қатысты екенін Neuralink айтпайды.

Жарыстың үш жылы сандармен

2023 жылғы тамызда Nature бір санында қазіргі жарысты бастап берген екі мақала жариялады. Стэнфорд және Сан-Франциско топтары жылдамдықты қуып, қалыпты сөйлеу қарқынының жартысына жақындады, бірақ дәлдікпен төледі. Стэнфорд авторлары өлшемді өздері белгіледі: қарапайым әңгіме минутына шамамен 160 сөз жылдамдықпен жүреді.

Кейін дәлдік алға шықты. 2024 жылы UC Davis тобы NEJM-де БАС-пен ауыратын 45 жастағы Кейси Харреллді сипаттады . Екінші күні оның импланты сөздердің 90,2%-ын түсінді, яғни он сөзде шамамен бір қате. Neuralink алғашқы аптада 17 сөзде бір қате деп мәлімдейді, оның үстіне Харрелл ол кезде еркін әңгімеде көрсеткен жылдамдықтан екі еседен астам жоғары, бірақ сынақ шарттары белгісіз.

Кейси Харреллдің 3800 сағаты

Ең пайдалы эталон 2026 жылғы маусымда шықты. Nature Medicine Харрелл импланты үйінде 3800 сағаттан астам қолданған екі жылға жуық уақыттың нәтижелерін жариялады . Ол орта есеппен минутына 56 сөз жылдамдықпен екі миллионға жуық сөз және 183 000-нан астам сөйлем жасады. Жүйені зерттеушілерсіз оның үйдегі күтім тобы іске қосады, ал Харрелл экологиялық белсенді ретінде толық жұмыс күніне қайта оралды .

Сол зерттеу зертханалық дәлдіктің шынайы өмірден қалай алшақтайтынын да көрсетеді. Бақыланатын тесттерде жүйе сөздердің 99%-дан астамын дұрыс таныды. Күнделікті сөйлеуде Харреллдің өзі сөйлемдердің 92%-ын дәл немесе дерлік дәл деп бағалады. Шамамен он екі сөйлемнің біреуінде байқалатын қате болды. Күнделікті әңгімеде мұны сезесіз, дегенмен 2023 жылдың өлшемімен ол ғажаптай көрінер еді.

Харреллдің жүйесінің де шектеулері бар: оның электрод массивтерін басқа компания — Blackrock Neurotech жасайды, және ол әлі де сыртқы компьютерге сыммен қосылған. Neuralink-тің сымсыз құрылымымен үйде өмір сүру оңайырақ болуы әбден мүмкін. Бірақ мұны анықтаудың жолы сол: бір апта емес, айлар бойы қарапайым өмір.

Нағыз әңгімеден қаншалықты алыс

Ең жақсы жағдайдың өзінде минутына 75 сөз — қарапайым сөйлеу қарқынының жартысынан аз. Хат жаздыруға жетеді. Кешкі асты үстінде дауласуға жетпейді.

Әңгіме жауап беру жылдамдығына да байланысты: бірнеше секундтық үзіліс ырғақты бұзады, әңгімелесуші сөйлемді сіз үшін аяқтайды немесе телефонына ауысып кетеді. Neuralink кідіріс туралы ештеңе айтпады, ал тірі әңгіме үшін бұл рекордтық жылдамдықтан маңыздырақ.

Үш жылда сөйлеу импланттары төрт сөздің біреуі қате болудан тесттерде жүзден азына дейін жетті. Харрелл өзі қолданған бірде-бір технология табиғи сөйлеуге мұндай жақын қарым-қатынас жасатпағанын айтады. VOICE қатысушылары мұны әлі көрсетуі керек, бірінші аптада емес, үйде, айлар бойы.

Харреллге екі миллион сөзге жету үшін екі жылға жуық уақыт қажет болды. Сол уақытқа дейін Neuralink қатысушысы қанша сөз жинайды және олардың қаншасы қате болады?