// Мазмұны
Бұл мақалада серіктестік сілтемелер бар: олар арқылы тіркелсеңіз, FUTURMAG сізге қосымша шығынсыз комиссия алуы мүмкін. Редакциялық саясат
2026 жылғы 9 қазанда үш биткоин мекенжайынан бірден 5 миллионға жуық доллар жоғалып кетті. Ақша Ledger аппараттық әмияндарында тұрған, ал мұндай құрылғылар бір ғана мақсатпен жасалған: крипто кілттері интернетке ешқашан тимесін. Ақша, көп ықтималдықпен, корпустың ішіне жасырылған сим-карта арқылы кетті.
Ең таңғаларлығы — сома емес. Ақша иесінің өзі алаяқ болып шықты. Chainalysis блокчейн-аналитика компаниясы оны ұрлық толқынының ең ірі құрбандарының бірі деп атап, оның 60 биткоині қайдан келгенін анықтады. Ол жалған пікір жаздырғаны үшін адамдарға ақша төлейтін, ал табылған сыйақыны беру алдында алдымен алым талап ететін. 22 қыркүйекте ол түскен қаражатты Ledger-дің үш мекенжайына ауыстырды. 9 қазанда оны басқа біреу алып кетті.
Chainalysis алаяқтың құрылғыларды қайдан сатып алғанын айтпайды. Бірақ дәл сол күні Ledger Оңтүстік-Шығыс Азиядағы сатып алушылар хабарлаған шығындар бойынша тергеу бастады . 10 қазанда компания бір құрбанның әмиянында бөтен имплант бар екенін растады, ал 13-інде нақты не тапқанын түсіндірді: қосымша микроконтроллер және eSIM-і бар ұялы байланыс модемі, яғни тақтаға тікелей дәнекерленген сим-карта. Офлайн өмір сүруге арналған құрылғы тып-тыныш желіге шығып, өз кілттерін жіберіп отырған.
Экрандағы жиырма төрт сөз
Аппараттық әмиян шағын экраны мен бір-екі түймесі бар USB-флешкаға ұқсайды. Ішінде құпия кілтті сақтап, аударымдарға өзі қол қоятын қорғалған чип тұр. Ноутбук немесе телефон оған тек дайындалған транзакцияны береді де, қол қойылған күйінде қайтарып алады. Кілт чиптен ешқашан шықпайды, сондықтан ноутбуктегі зиянды бағдарлама оған жете алмайды.
Бұл схеманың онсыз болмайтын авариялық шығуы бар. Әмияндар жоғалады, сынады. Осындай жағдай үшін алғашқы бапталу кезінде құрылғы экранға 24 сөз шығарады, ал иесі оларды қағазға көшіріп алады.
Әмиянның басты құпиясы ашық мәтінмен сирек сәттерде ғана көрінеді. Көбіне бұл алғашқы баптау, сөздер экранға шыққанда, ал сирегірек — қалпына келтіру, оларды қайта енгізгенде. Шабуыл осы екі сәттің біріншісіне құрылған.
Әмиянның ішіндегі телефон
13 қазанда Ledger-дің қауіпсіздік тобы Ledger Donjon имплант қалай жұмыс істейтінін сипаттады . Корпус ішіндегі микроконтроллер дисплейде не көрінетінін бақылайды, сид-сөздерді таниды да, оларды LTE арқылы, яғни телефондағыдай қарапайым мобильді интернетпен жібереді. Ол қорғалған чипке де, микробағдарламаға да тимейді, транзакциялар мен қолтаңбаларды өзгертпейді. Әмиян ештеңені байқамайды. Ол өз кілтін адал күзетіп тұра береді, ал сол кілтті қалпына келтіретін 24 сөз баяғыда бөтендердің қолында.
Ресми түпнұсқалық тексеруінің бұл жерде пайдасыз болуының себебі де осында. Ledger-дің айтуынша, оның Genuine Check функциясы түпнұсқа қорғалған чип орнында тұрса, қосылған компоненттерді байқай алмайды . Ол чипті тексереді. Көршілерін емес.
Бұл әуесқойлар емес еді. Бірінші нұсқада Tibane Labs зерттеушілері STM32 микроконтроллерін, өлшемі 2×2 миллиметр eSIM-ді және экрандалған радиомодульді тапты. Орын босату үшін түпнұсқа батареяны кішірек батареяға ауыстырған, ол әмиянды да, «тыңшыны» да қоректендірген. Екінші нұсқада чиптердің белгілері қырып тасталып, тақта әдетте көбік төсем тұратын дисплей астына тығылған. Бұл партиямен, зауыттық әдіспен жасалған икемді тақта еді, ас үйдегі үстел басында қолмен дәнекерленген нәрсе емес.
Есігінде дұрыс маңдайшасы бар дүкен
Ledger расталған әрбір шығынды бір сатушымен, малайзиялық CryptoBilis бөлшек сауда дүкенімен байланыстырады. Бұл кездейсоқ жәрмеңке сатушысы емес еді: 9 қазандағы жағдай бойынша ол Индонезиядағы, Малайзиядағы және Филиппиндегі ресми Ledger реселлері ретінде тізімде тұрған. Қораптарды кім және қайда, зауыттан жолда немесе қоймада ашқаны тергеуде әлі анықталған жоқ.
Бірақ оқиға Азиямен шектелмеді. Германияда қарапайым тұтынушы ірі электроника желісі MediaMarkt-тан әмиян сатып алып, ішінен «тыңшыны» тапты. Ол ақшасынан айырылған жоқ, ал желі Ledger-ді дүкендері мен сайтынан алып тастады. Mt. Gox биржасының бұрынғы басшысы Марк Карпелес Сингапур әуежайындағы дүкеннен сатып алған Ledger Flex-тен имплант тапқанын жазды, дегенмен Ledger бұл құрылғының CryptoBilis-пен байланысын растаған жоқ. Ledger өзі Оңтүстік-Шығыс Азияның алты елі мен Гонконгтың сатушыларынан тексеру аяқталғанша әмияндарды сөрелерден алуды сұрады.
Жалпы қанша ұрланғанын ешкім білмейді. tanuki42 және Specter лақап аттарымен жүрген зерттеушілердің есебі бойынша, 72 миллион доллардан 86 миллион доллардан астамға дейінгі қаражат күдікті мекенжайларға кеткен. Ledger бұл сандардың үшінші тараптан алынғанын және өзі тексермегенін ашық айтады. Tether стейблкоин деп аталатын цифрлық доллар шығарады және бөтен мекенжайдағы өз монеталарын тоқтата алады. Ол ұрлыққа қатысты 10 миллион долларлық қаражатты мұздатты . Әзірге жолда тоқтатуға болған жалғыз аталған сома осы.
Ауыстыруға болмайтын кілт
Ledger-де түпнұсқалық тексеруі қосымша электронды тақтаны байқамай қалды. Тағы бір аппараттық әмиян өндірушісі Keystone-да ұрылар сондай тексерудің өзінің кілтін ұрлады. 20 қазанда шабуылдаушы компанияның сайтына үшінші тарап деректерді бақылау құралындағы осалдық арқылы кірді. Keystone 2024–2026 жылдардағы 26 000-ға жуық сатып алушының деректері ашылып қалғанын мәлімдеді : аты-жөні, байланыс деректері, жеткізу мекенжайлары және тапсырыс құрамы. Сид-фразалар мен әмиян кілттері, компанияның айтуынша, зардап шеккен жоқ.
Крипто сақтауға арналған құрылғыны сатып алған адамдардың үй мекенжайлары тізімінің өзі қауіпті. Францияда қарақшылар мұндай адамдардың үйлеріне келіп жатыр , және олар нысананы дәл осындай ағып кеткен базалардан алады. Жазбалардың бір бөлігі мүлде болмауға тиіс еді. Keystone-ның өз саясаты бойынша олар 180 күннен кейін жойылуы керек болған, бірақ автоматты жою құралы бұзылды. Ешкім байқамады. «Біз клиенттер деректерін уақытында жою міндеттемесін орындамадық және бұл үшін жауапкершілікті мойнымызға аламыз», — деп жазды компания.
Екінші жоғалту ауыртпалықтырақ. Шабуылдаушы әр құрылғыға зауытта салынатын, онлайн-тексеру кезінде оның түпнұсқа екенін дәлелдейтін кілтті де алды. Бұл кілтті әлдеқашан өндірілген әмияндарда өзгерту мүмкін емес. Яғни оны иеленген жалған құрылғы дәл өзін ұстауға арналған тексеруден өтіп кетеді.
Keystone сатылмаған 18 835 құрылғыны жоюға шешім қабылдады, жөнелтуді тоқтатты және веб-дүкенін алдын ала тапсырысқа ауыстырды. 20 қазанға дейін жеткізілген әмияндарды, аутентификациядан өтсе, қауіпсіз пайдалануға болады, дейді компания. Осы күннен кейін әмиян алғандар алдымен оны қосымша тексертуі керек. Keystone сондай-ақ клиенттерден құрылғыны қайтаруды немесе қаражатты көшіруді сұрайтын хабарламаларды ешқашан жібермейтінін ескертеді: мұндай хабарламаларды алаяқтар жібереді.
Сенуге тура келетін тізбек
Өндірушілер әртүрлі жауап беруде. Trezor өзінің бұзылған құрылғыларын таппады, бірақ 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап реселлерлер желісін қысқартады, кейбір дүкендер оның әмияндарын сату құқығынан айырылады. OneKey CryptoBilis-пен серіктестікті тоқтатты және 2026 жылғы 1 наурыз бен 13 қазан аралығында сол жерден сатып алынған өз әмияндарын тегін ауыстырып беруде.
Ledger CryptoBilis құрылғыларын мүлде баптамауға кеңес береді. Оларды бұрыннан алғандар қаражатын жаңа сид-фразасы бар жаңа әмиянға көшіруі және ескі сөздерді күдікті құрылғыға ешқашан енгізбеуі керек. Ledger өзінің серверлері мен тікелей сатылымы бұзылмағанын айтады, әзірге бұған қайшы ештеңе жоқ. Сондықтан ең практикалық қорытынды мынау: ең қауіпсіз жол — тікелей өндірушіден сатып алу және шыққан тегі түсініксіз әмиянды ешқашан баптамау.
Әлі көп нәрсе белгісіз. Құрбандар саны жарияланған жоқ, тақталарды дәнекерлеген адам табылмады. Бұзылған құрылғылардың бір сатушыдан тыс қаншалықты таралғаны да түсініксіз.
Binance-тің тең негізін қалаушысы Чанпэн Чжао алғашқы хабарлар шыққан күні өзін-өзі сақтау қосымша жауапкершілік жүктейтінін жазды . Дегенмен CryptoBilis клиенттері әмияндарын ресми сатушыдан алған еді, және қанша сақ болса да, экран астына жасырылған тақтаны байқай алмас еді.
Аппараттық әмиян иесіне енді биржаға немесе банкке сенудің қажеті болмайды деп уәде берді. Қазан айы сенімнің жойылмағанын, жай ғана орын ауыстырғанын көрсетті: енді қорапты өзіңізден бұрын ұстаған зауытқа, қоймаға, дүкенге және курьерге сенуге тура келеді.
