// სარჩევი
ეს ეკრანი ჩვეულებრივ სარეცხ მანქანაში სარეცხი ფხვნილით ორმოცდაათჯერ გავიდა და თითქმის არ დაბინდულა. ის სახელოშია ჩაქსოვილი და ფოსტის ბარათზე ცოტათი დიდია. მასზე კალკულატორის ან კომპასის გახსნა შეიძლება. ფოტოები იცვლება. ვიდეო იკვრის. ხმოვან ბრძანებებსაც კი ემორჩილება. თითით სურათს დააჭერ და სახელო ტელეფონივით რეაგირებს. მოსახსნელი ელექტრონული მოდული არ არის: ძაფებში დამალული LED-ები და ჩიპები თავადვე ხვდებიან დოლში.
სინგაპურის ეროვნული უნივერსიტეტის (NUS) ინჟინრებმა სახელო 2026 წლის 21 ოქტომბერს Nature-ში გამოქვეყნებულ სტატიაში აღწერეს. ყველაზე გასაოცარი ისაა, რამდენად მოკრძალებულია ის. ეკრანს 5 184 პიქსელი აქვს, ღილაკებიანი Nokia 3310-ის ეკრანზე თითქმის მესამედით მეტი. ამის მიუხედავად, ავტორები მას მსოფლიოში პირველ სენსორულ ეკრანს უწოდებენ, რომელიც ტანსაცმლის საკუთარი ძაფებისგან არის ნაქსოვი. ყოველი ძაფი ერთდროულად ნათობს და შეხებასაც გრძნობს.
ორმოცდაათი რეცხვა აბსტრაქტულად ჟღერს. თუ რაღაცას კვირაში ერთხელ რეცხავ, ეს თითქმის ერთი წლის ტარებაა: ელექტრონიკისთვის რეკორდი, მაგრამ ჯერ არა ის წლები, რასაც ჩვეულებრივი ტანსაცმელი ძლებს. ჭკვიანი ტანსაცმელი დაახლოებით ათი წელია გვპირდებიან და ის ორ რამეზე ბარბაცობს: რეცხვასა და პროგრამულ უზრუნველყოფაზე. ახალი სახელო პირველზე წინ მიიწევს. მეორე ჯერ არავის გადაუწყვეტია.
ერთი მილიმეტრის სისქის ძაფი
ეკრანი 54 ძაფისგან შედგება, რომლებიც მკლავის გასწვრივ არის განლაგებული. თითოეულზე 96 LED მოდის, რაც 96 × 54 წერტილის გამოსახულებას იძლევა. LED-ების ქვეშ, იმავე ძაფში, მეორე ფენაა, რომელიც წნევას გრძნობს. თითის წვერი წრედს ხურავს, კონტროლერი ითვლის სად, და უახლოესი პიქსელი ინთება.
ძაფი თერმული გაჭიმვით მზადდება — იმავე ხერხით, რომლითაც ოპტიკურ ბოჭკოს ამზადებენ. უხეშად რომ ვთქვათ, ჯერ სქელ, ფენოვან პრეფორმას აგებენ, მომავალი ძაფის ერთგვარ გადიდებულ მაკეტს. შემდეგ ათბობენ, სანამ ტოფივით არ დარბილდება, და იჭიმავენ. ფენები თავის თანმიმდევრობას ინარჩუნებს და შედეგად მიიღება დაახლოებით მილიმეტრის სისქის ბოჭკო, ათ მეტრამდე სიგრძის . შესადარებლად: სახელოს 17-სანტიმეტრიანი 54 რიგი დაახლოებით ცხრა მეტრს იძლევა. ერთი გაჭიმვა მთელი ეკრანისთვის საკმარისი იქნებოდა.
ყველაზე რთული გაყვანილობა იყო. ძაფი არსებითად ერთგანზომილებიანია, ამიტომ რთული სქემის განსალაგებლად თითქმის ადგილი არ არის, განმარტავს ჯგუფის ხელმძღვანელი, NUS-ის დიზაინისა და ინჟინერიის კოლეჯის ასისტენტ-პროფესორი ტურალ ხუდიევი. ეკრანი მხოლოდ მაშინ შედგა, როცა გუნდმა ისწავლა ბოჭკოს „ელექტრონულ სამშენებლო ბლოკებად“ გადაქცევა, რომლებიც ჩვეულებრივ ნართს ჰგვანან.
როგორ შევადუღოთ 20 000 კონტაქტი ძაფის შიგნით
ბოჭკოში უკიდურესად თხელი იზოლირებული მავთულებია. ლაზერი იზოლაციას ზუსტად იმ წერტილებში აცლის, სადაც კონტაქტია საჭირო. შემდეგ გამდნარი სანაყარი მავთულის გასწვრივ ვრცელდება და მხოლოდ გაშიშვლებულ ადგილებს ეკრობა, ისე, როგორც წყალი სუფთა მინაზე ცხიმიან უბნებს შორის წვეთებად იკრიბება. ასე აკავშირებს სახელოს ეკრანი 5 000-ზე მეტ ჩიპს 20 000-ზე მეტი ელექტრული შეერთებით.
ღილაკებიანი ტელეფონის გარჩევადობა
სახელოზე ყოველი წერტილი თითქმის ქინძისთავის თავის ზომისაა, დაახლოებით ორი მილიმეტრი. Nokia 3310 -ის ეკრანზე წერტილები ოთხჯერ უფრო პატარა იყო, თანამედროვე სმარტფონზე კი შეუიარაღებელი თვალით მათ უკვე ვეღარ გაარჩევ.
ეს საკმარისია კალკულატორისთვის ან კომპასის ისრისთვის. გრძელი შეტყობინებისთვის საკმარისი არ არის და უნივერსიტეტი ამას არ მალავს. გუნდი შემდეგ ნაბიჯს უფრო პატარა ჩიპებსა და თხელ ძაფებში ხედავს: მეთოდი ორივეს იძლევა, რაც გამოსახულებას დააზუსტებს და ძაფის ჩვეულებრივ საფაბრიკო მანქანებზე ქსოვის ან ქარგვის საშუალებას მისცემს.
სამაგიეროდ, აქ ყოველი წერტილი ფერადია და გამოსახულება წამში 30-ჯერ იცვლება, ჩვეულებრივი ვიდეოსავით. ეკრანის ქსოვილი ისევე სუნთქავს, როგორც ბამბა ან ჯინსი. ეს იმაზე მნიშვნელოვანია, ვიდრე ჩანს. არავინ ატარებს ტანსაცმელს, რომელშიც პლასტმასის აპკის ქვეშ ოფლიანობს, რაგინდ მოხდენილად არ უნდა ანათებდეს.
ანათებადი ქსოვილი, სხვათა შორის, უკვე ნაჩვენები იყო. 2021 წელს შანხაის ფუდანის უნივერსიტეტში ჰუისენ პენგის ჯგუფმა Nature-ში აღწერა ექვსი მეტრის სიგრძისა და 25 სანტიმეტრის სიგანის დისპლეის ტექსტილი . ის სამრეწველო დაზგაზე იყო ნაქსოვი, ჩვეულებრივი ქსოვილივით, მაგრამ მისი კლავიატურა და კვების წყარო ქსოვილის ცალკე ნაჭრები იყო. სინგაპურულ სახელოში სინათლე და შეხება ერთ ძაფშია გაყვანილობასთან ერთად, ამიტომ მას სენსორულ ეკრანს ეძახიან.
ათ რეცხვაზე გათვლილი ქურთუკი
ჭკვიანი ტანსაცმლის მასობრივ ბაზარზე გატანის მცდელობები იყო და ყველაზე ხმამაღალი ჩუმად დასრულდა. 2015 წელს Google-მა წარადგინა Project Jacquard: გამტარი ძაფები, რომლებიც ჩვეულებრივ ქსოვილში შეიძლება ჩაიქსოვოს. პირველი პარტნიორი Levi’s იყო და 2017 წლის შემოდგომაზე მაღაზიებში 350-დოლარიანი ჯინსის ქურთუკი გამოჩნდა. ქურთუკი ქალაქში მოსიარულე ველომრბოლებისთვის იყო შექმნილი. მარცხენა მანჟეტზე თითს გადაუსვამდი და ყურსასმენებში ტრეკი გადადიოდა, ჯიბეში ტელეფონი კი ზარს იღებდა ან გიჩვენებდა, საით უნდა მოუხვიო.
მთელი ელექტრონიკა მანჟეტზე მოსახსნელ პლასტმასის ბირკაში იყო და რეცხვამდე მას იხსნიდი. დოლში მხოლოდ გამტარი ძაფები ხვდებოდა და Google-მა დაახლოებით ათი რეცხვა დაჰპირდა . კომპანიამ მოგვიანებით დააზუსტა, რომ ათი ციკლი იყო მინიმუმი, რომელიც ქურთუკმა საშინაო რეცხვაზე უფრო მკაცრ ტესტებში გაიარა. სინგაპურულ სახელოსთან რეალური სხვაობა სხვაგანაა: იქ LED-ები და ჩიპები თავად ხვდებიან სარეცხ მანქანაში.
// ქრონიკა
- Google წარადგენს Project Jacquard-ს და პირველ პარტნიორად Levi’s-ს ასახელებს.
- Jacquard-იანი Levi’s-ის ქურთუკი 350 დოლარად იყიდება.
- Google ხურავს Jacquard-ის აპლიკაციას და შეხებისადმი მგრძნობიარე მანჟეტები წყვეტს მუშაობას.
- სინგაპურელი ინჟინრები აქვეყნებენ სახელოს, სადაც ყოველი ძაფი ნათობს და შეხებას გრძნობს.
ქურთუკი რეცხვამ არ მოკლა: Google-მა Jacquard-ის აპლიკაცია დახურა და მანჟეტები დაიდუმა. ისინი ისევ იყო, მაგრამ მათ აღარაფერი პასუხობდა. 350-დოლარიანი ჭკვიანი ქურთუკი ისევ ჩვეულებრივ ქურთუკად იქცა.
რა აკლია ჯერ სახელოს
უნივერსიტეტის განცხადებაში არაფერია ნათქვამი იმაზე, რაც ნებისმიერი მყიდველის პირველი კითხვა იქნებოდა: ბატარეაზე და იმაზე, სახელო საერთოდ როდის გაიყიდება. ფასიც არ არის მითითებული. ეს ლაბორატორიული პროტოტიპია და რეცხვისა და მოღუნვის მაჩვენებლები გუნდმა თავად გაზომა ლაბორატორიაში. ძაფებმა ხუთმილიმეტრიანი რადიუსით 1 000 მოღუნვა გაუძლო, მაგრამ არავის შეუმოწმებია, როგორ გაართმევენ თავს ზამთარს ზურგჩანთაში. არც ის არის ცნობილი, რა მოუვა ეკრანს მეასე რეცხვის შემდეგ: ამდენჯერ ის ჯერ არ გარეცხილა.
ხუდიევი პირველ გამოყენებას მედიცინაში ხედავს. სახელო უკვე აჩვენებს სხეულის ტემპერატურას. მისი სიტყვებით, ტანსაცმელს შეუძლია ძაფებში ჩაქსოვილი სენსორებით სხეულზე მონაცემები განუწყვეტლივ შეაგროვოს, მატარებელს კი მათი ნახვა პირდაპირ სახელოზე შეეძლოს, ტელეფონისა და საათის გარეშე. ხანდაზმული პაციენტისთვის, რომელსაც წნევასთან პრობლემები აქვს, ან მორბენლისთვის ეს მიმზიდველად ჟღერს.
რჩება მეორე სისუსტე, რომელსაც ლაბორატორია ვერ გამოასწორებს. ძაფი გამძლე შეიძლება გახდეს, მაგრამ მის უკან მდგარი აპლიკაცია ზუსტად იმდენ ხანს ცოცხლობს, რამდენ ხანსაც კომპანია მხარდაჭერას ისურვებს. Levi’s-ის ქურთუკის პროგრამამ ხუთი წელი და ექვსი თვე გასტანა. ძაფმა სარეცხი მანქანის გადატანა ისწავლა, მაგრამ ვინ იკისრებს პროგრამის მხარდაჭერას ტანსაცმლისთვის, რომელსაც ადამიანები წლების განმავლობაში ატარებენ?
