მზის სინათლე ღამით იყიდება და სინათლეზე არავინ აგებს პასუხს

მომავალი სერვისის მიწისზედა მაკეტი. პროჟექტორებს უნდა ეჩვენებინა, როგორი იქნება ორბიტაზე მოძრავი სარკეების შუქი. კომპანიამ China Lake Mountain Rescue-ს მოხალისეები მოიწვია; ისინი ჩვეულ ღამის სამუშაოს ასრულებდნენ: ტერიტორიას კვადრატებად ათვალიერებდნენ, ახალაუზებს ატარებდნენ, თოკებს აგებდნენ. DarkSky International-ის ცნობით , ჯერ სიბნელეში იმუშავეს, შემდეგ კი სხივების ქვეშ.

გუნდის ოპერაციების ხელმძღვანელმა, ფილიპ კეშმა, თქვა, რომ სინათლე სავსე მთვარეზე ოდნავ უფრო კაშკაშა იყო. მაძებრებს ყველა მიმართულებით დაახლოებით სამი მილი (ოთხ კილომეტრზე მეტი) ხედავდნენ. რეპეტიციის შესახებ ადგილობრივებისთვის არ უთქვამთ. არც ასტრონომებისთვის, მათ შორის პრინსტონელი ასტროფიზიკოსისთვის, გაშპარ ბაკოშისთვის, რომელსაც პროექტის წინააღმდეგ აშშ-ის რეგულატორთან უკვე შეტანილი ჰქონდა შესაგებელი, იუწყება Sky & Telescope . ნებართვა არ დასჭირვებია: პროჟექტორები მიწაზე იდგა და არა კოსმოსში.

კეშმა აღიარა, რომ სინათლემ სამუშაო გაუადვილა. მაგრამ ხილვადობის გასაზომად კომპანიამ ფერდობზე დაახლოებით ოთხფუტიანი თეთრი, მბზინავი ყუთები მიმოფანტა. წვრთნებზე მაშველები ჩვეულებრივ ტანსაცმელში გამოწყობილ, დატვირთულ მანეკენებს ეძებენ. „ისინი ცხედრებს არ ჰგავს, ცხედრებს კი ტანსაცმელი აცვიათ“, თქვა კეშმა. „სინათლეს სხვანაირად აირეკლავენ.“ მბზინავი თეთრი ყუთი თითქმის ნებისმიერ განათებაში შორიდან ჩანს, ამიტომ ტესტმა შესაძლოა შედეგი გააუმჯობესა.

საერთო დასკვნა მშვიდი იყო: „არა მგონია, ეს ძიება-გადარჩენის საქმეს სამუდამოდ შეცვლის. ღამით მუშაობა ისედაც კარგად გვეხერხება.“ უფრო დიდ სარგებელს ის მასშტაბურ კატასტროფებში ხედავდა, როცა ბევრი ადამიანი ნანგრევებშია მოხვედრილი და მთელი უბნის ერთდროულად გაჩირაღდნებაა საჭირო. პრობლემა ფასია: კომპანიამ ვერტმფრენის საათის ტარიფის შესადარ ფასებზე ისაუბრა. მაშველი გუნდების უმეტესობას ამის საშუალება არ აქვს.

რამდენიმე ასეულ კილომეტრზე ზემოთ მზე ჯერ კიდევ ჩანს, ქვემოთ, მიწაზე კი უკვე ღამეა. ბრტყელი სარკე მის სხივებს იჭერს და სწორი დახრით ქვემოთ აგზავნის. შედეგად ზედაპირზე სინათლის ლაქა ჩნდება. მისი ზომა ორბიტის სიმაღლეზეა დამოკიდებული: ერთი სარკის შემთხვევაში დაახლოებით ხუთი კილომეტრია დიამეტრში.

ლაქა თანამგზავრთან ერთად მოძრაობს, ამიტომ ერთი სარკე ადგილს მხოლოდ რამდენიმე წუთით ანათებს. სინათლის უფრო ხანგრძლივად შესანარჩუნებლად ბევრი თანამგზავრი უნდა ცვლიდეს ერთმანეთს. კომპანიის პირველი აპარატი, Eärendil-1, გაშლის 18-ზე-18 მეტრიან სარკეს, დაახლოებით ორი ფრენბურთის მოედნის ზომისას. სამუშაო სარკეები 54-ზე-54 მეტრი უნდა იყოს: ცხრა ასეთი, ანუ დაახლოებით 18 ფრენბურთის მოედანი. საერთო ჯამში, იუწყება Time , კომპანია 2035 წლისთვის ორბიტაზე დაახლოებით 50 000 თანამგზავრის გაშვებას ელის.

დიახ, თითქმის 34 წლის წინ. 1993 წლის 4 თებერვალს რუსული სატვირთო „პროგრესი M-15“ სადგურ „მირს“ მოსცილდა და გაშალა Znamya 2, 20-მეტრიანი სარკე . დაახლოებით ხუთკილომეტრიანი სინათლის ლაქა ღამის ევროპას გადაურბინა, საფრანგეთის სამხრეთიდან ბელარუსამდე. კონტინენტის დიდ ნაწილს ღრუბლები ფარავდა, მაგრამ ალპებში, ღრუბლის ფენის ზემოთ მყოფმა მეტეოროლოგებმა ნათება დააფიქსირეს. მათი შეფასებით, ის დაახლოებით სავსე მთვარესავით კაშკაშა იყო. 1999 წლის გაგრძელება ჩავარდა: სარკე Znamya 2.5 გემის ანტენას გამოედო. Znamya 3 საერთოდ არ აფრენილა: პროექტი გააუქმეს.

რეპეტიციის პროჟექტორები სავსე მთვარეზე ოდნავ უფრო კაშკაშა შუქს იძლეოდა. ნამდვილი სარკე მეტს ჰპირდება. ბაკოშმა და მისმა თანაავტორებმა გამოთვალეს, როგორი იქნებოდა ერთი 54-ზე-54 მეტრიანი სამუშაო სარკე. მის სხივში მდგომს ის სავსე მთვარეზე დაახლოებით 40-ჯერ კაშკაშა მოეჩვენებოდა. ფეხქვეშ მიწაც იმდენჯერ უფრო ნათელი იქნებოდა. კომპანია ამ შეფასებას ეკამათება.

მაგრამ მთვარისგან რეალური განსხვავება სინათლის რაოდენობაში არ არის. მთვარე ცაზე ფართო, მკრთალი დისკოა. ბრტყელი სარკე თავად მზეს ირეკლავს და პაწაწინა წერტილად ჩანს. მარტივად რომ ვთქვათ, ლაქაში მდგომი ადამიანი მზის დისკოს პატარა ნაწილს ხედავს, რომელიც მზის ზედაპირივით კაშკაშაა. ლაქაში ვარსკვლავები გაქრებოდა, ცის ნათება კი, ბაკოშის თქმით, „ლონდონისნაირ დიდ ქალაქებზე უარესი იქნება“.

პირველ რიგში, მოყვარულ ასტრონომებს. ტელესკოპი სინათლეს აგროვებს და გამოსახულებას ადიდებს, ამიტომ მისი ასეთი წერტილისკენ მიმართვა თითქმის მზისკენ მიმართვას გავს. ამერიკულმა ასტრონომიულმა საზოგადოებამ რეგულატორს თვალის დაზიანების შესაძლებლობაზე გააფრთხილა, ასევე იმაზე, რომ მფრინავები და მძღოლები წამიერად შეიძლება დაბრმავდნენ. საზოგადოების არგუმენტით, თანამგზავრი რაც შეიძლება კაშკაშა უნდა იყოს, რაც სამეცნიერო დაკვირვებების დაცვას უკიდურესად ართულებს.

ბიოლოგები და ბნელი ცის დამცველები აღნიშნავენ, რომ ღამის სინათლე ადამიანებისა და ცხოველების შინაგან საათს არღვევს. გარდა ამისა, ნათება ლაქის საზღვრებში არ დარჩებოდა, რადგან ჰაერი სინათლეს ფანტავს. ბაკოშისა და მისი თანაავტორების მოდელში, მოწმენდილი ღამისას, ლაქიდან 14 კმ-ზეც კი ცის უმეტესი ნაწილი უფრო კაშკაშა იქნებოდა , ვიდრე სავსე მთვარის ქვეშ, 34 კმ-ზეც კი ლაქისკენ მიმართული ცა სავსე მთვარიან ღამეს გადააჭარბებდა.

აშშ-ის ფედერალურმა კომუნიკაციების კომისიამ (FCC), რომელმაც გადაწყვიტა, რომ ღამის ცა მისი საქმე არ არის. 2026 წლის 9 ივლისს FCC-მ Eärendil-1-ის აგება, გაშვება და ექსპლუატაცია დაუშვა . ის სპექტრს განაწილებს, ამიტომ ძირითადად სპექტრი შეამოწმა: როგორ დაუკავშირდება თანამგზავრი დედამიწას და როგორ გაიყვანენ ორბიტიდან, რომ კოსმოსურ ნაგავად არ იქცეს. სინათლე, რისი მიტანისთვისაც თანამგზავრი გაიშვება, და ასტრონომიისთვის მიყენებული ზიანი კი თავისი უფლებამოსილების გარეთ დატოვა.

განაცხადზე 1 800-ზე მეტი საჯარო კომენტარი შევიდა, მათი დიდი ნაწილი წინააღმდეგი იყო. 6 აგვისტოს გარემოსდაცვითმა ორგანიზაციებმა, მათ შორის Earthjustice-მა და DarkSky International-მა, კომისიას გადაწყვეტილების გაუქმება სთხოვეს. ეს მოთხოვნა ჯერ განუხილველია.

Reflect Orbital ამბობს, რომ დაცულ ბუნებრივ ტერიტორიებს და ასტრონომიისთვის გამოყოფილ ადგილებს არ გაანათებს. კომპანიის წარმომადგენლის თქმით, მომხმარებლებს დასჭირდებათ ნებართვები, ადგილობრივი ხელისუფლების თანხმობა და ბანკების მსგავსი პირადობის შემოწმება. ეს პასუხები მოჰყავს ასტროფიზიკოს რიჩარდ დე გრიისს , რომელიც კითხულობს, ვის უნდა ჰქონდეს ამგვარი გადაწყვეტილების უფლება.

დაპირებები ლაქას ეხება, ფიზიკა კი მის საზღვრებს სცდება. მომხმარებელი დაახლოებით ხუთკილომეტრიან წრეს ყიდულობს, ასტრონომების გათვლით კი ცა მის გარშემო ათეულ კილომეტრებზე ნათდება. დე გრიისიც იმავეს აღნიშნავს: არეკლილი სინათლე შეიძლება გაცილებით დიდ ფართობზე დაეცეს, ვიდრე მომხმარებელმა გადაიხადა.

Eärendil-1 SpaceX-ის რაკეტით, თანმხლები ტვირთის სახით 2026 წლის დასრულებამდე უნდა გაფრინდეს, თუმცა ზუსტი თარიღი ჯერ არ არის. თავდაპირველი სამიზნე აპრილი იყო. Reflect Orbital მისით თავად ტექნოლოგიის და დაცვის მექანიზმების შემოწმებას გეგმავს. მის შემდეგ კიდევ ათასობით თანამგზავრი ჯერჯერობით მხოლოდ გეგმაა.