მსოფლიოს უდიდეს ელექტრობორანს მთელი ქალაქის ზომის შტეფსელი სჭირდება

16 მეგავატი. პაბლო ლოპესის, ურუგვაის ქალაქ კოლონია-დელ-საკრამენტოში Buquebus-ის ოპერაციების ხელმძღვანელის, თქმით, დაახლოებით ამდენს მოიხმარს მთელი ქალაქი. იგივე სიმძლავრეს იძლევა ადგილობრივ პორტში დამონტაჟებული ორი დამტენი, რომლებიც ერთადერთი ბორნისთვის აშენდა. „ეს ენერგია მთელ ქალაქ კოლონიას სჭირდება, ამიტომ ცალკე ხაზის გაყვანა მოგვიწია“, განმარტა ლოპესმა 2025 წლის შემოდგომაზე, როცა მონტაჟი დაიწყო.

ბორნის China Zorrilla ჰქვია — ურუგვაელი მსახიობის პატივსაცემად, რომელიც Buquebus-ის დამფუძნებლის, ხუან კარლოს ლოპეს მენას, ახლო მეგობარი იყო. ეს ბატარეებით მოძრავი ყველაზე დიდი გემია, რაც კი ოდესმე აგებულა. 2026 წლის 22 ოქტომბერს ბორნმა ბუენოს-აირესსა და კოლონიას შორის, რიო-დე-ლა-პლატაზე, კომერციული რეისები დაიწყო — პირველ ნავიგაციაზე 700-ზე მეტი მგზავრი გადაჰყავდა. ააშენა ავსტრალიურმა გემთმშენებლობამ Incat-მა. გამოირკვა, რომ ბატარეებზე მომუშავე გემის აგება შესაძლებელია. რთული დანარჩენი აღმოჩნდა. ოკეანე ბორნმა სხვა გემის გემბანზე, ტვირთად გადაკვეთა, რაც გასაკვირი არც არის: მისი ბატარეები მხოლოდ დაახლოებით საათნახევრის სვლას ეყოფა. ხოლო ნაპირზე მას ქალაქის ზომის შტეფსელი დასჭირდა.

ორას ორმოცდაათი ტონა ოთხ განყოფილებაში

ბორნის სიგრძე 130 მეტრია, სიგანე — 32 მეტრი. იგი იტევს 2 100 მგზავრსა და 225 ავტომობილს, ხოლო გემბანის ქვემოთ, ოთხ ცალკე საბატარეო განყოფილებაში, განთავსებულია 5 016 საბატარეო მოდული, რომელთა საერთო წონა დაახლოებით 250 ტონაა. ისინი 40 მეგავატ-საათზე მეტ ენერგიას ინახავს. Incat-ის თქმით, ეს გემზე ოდესმე დამონტაჟებულ ნებისმიერ ბატარეაზე ოთხჯერ მეტია.

40 მეგავატ-საათის წარმოსადგენად ავტომობილებზე გადაყვანა უფრო მარტივია. თუ დიდი ელექტრომობილის აკუმულატორი 75 კვტ·სთ-ია, ბორნში დაახლოებით 530 ასეთი მანქანის ენერგიაა. ეს უხეში გათვლაა, მაგრამ მასშტაბი ნათელია: ტრიუმში 225 მანქანა დგას, ბატარეები კი ორჯერ მეტი ავტოპარკის მუხტს ატარებს.

Incat-ის გათვლით, ეს დაახლოებით 90 წუთის მუშაობას ჰყოფნის. რიო-დე-ლა-პლატის დაახლოებით 55-კილომეტრიანი გადაკვეთა 75 წუთს გრძელდება, ამიტომ ბორნს ყოველი რეისის შემდეგ, ორივე პორტში, დამუხტვა სჭირდება. რვა ელექტროძრავა რვა წყალსანიავს ამოძრავებს, საწევი დიზელის ძრავა კი საერთოდ არ არის.

პირველ მგზავრებს ყველაზე მეტად სიჩუმე გააოცა. Perfil-ის ცნობით, პირველ რეისზე 700-ზე მეტი ადამიანი ძრავის ხმაურისა და უსიამოვნო მექანიკური ვიბრაციის გარეშე მგზავრობდა. Incat-ის გენერალურმა დირექტორმა კრეიგ კლიფორდმა, რომელიც გემზე იმყოფებოდა, სწორედ ამას ელოდა: მისი თქმით, ხალხს ყველაზე მეტად გააკვირვებს, რომ ძრავის ჩვეული გუგუნი უბრალოდ აღარ არსებობს.

ყველაზე სწრაფი ბორანი და მისი ნელი მემკვიდრე

Buquebus-ს შესადარებელი ნიმუში ახლაც აქვს. China Zorrilla-მდე მისი ყველაზე დიდი ხომალდი Francisco იყო — კიდევ ერთი Incat-ის ნაშენი, სიჩქარით ცნობილი. გინესის რეკორდების წიგნი მას მსოფლიოში ყველაზე სწრაფ ბორნად ასახელებს: 58,1 კვანძი, ანუ დაახლოებით 107 კმ/სთ. China Zorrilla Francisco-ზე ორჯერ მეტ ადამიანს გადაიყვანს.

ახალი ბორანი თავდაპირველად მსგავსი უნდა ყოფილიყო. 2019 წლის პროექტით, მას თხევად ბუნებრივ გაზზე მომუშავე ოთხი ძრავა ექნებოდა და დაახლოებით 37,5 კვანძს განავითარებდა. შემდეგ Buquebus-მა გემთმშენებლობას სთხოვა ბატარეული ვერსიის შესწავლა და 2023 წელს პროექტი მშენებლობის პროცესში შეიცვალა. Incat-ის თავმჯდომარე რობერტ კლიფორდმა ამას უწოდა შეგნებული ნახტომი და არა თანდათანობითი ნაბიჯი: საწვავის ფასები ირყეოდა, ბატარეები გაიაფდა, დამუხტვა კი გაცილებით სწრაფი გახდა.

თავად ლოპეს მენამ ეს უფრო მარტივად თქვა. „როცა ელექტრო გემის აგების შესაძლებლობა გაჩნდა, შემდეგისთვის ლოდინი არ გვინდოდა. გვინდოდა, ეს ყოფილიყო სწორედ ის“, — თქვა მან 2026 წლის სექტემბერში.

ნახტომის საფასური სიჩქარე აღმოჩნდა: ელექტრობორნის საექსპლუატაციო სიჩქარე 25 კვანძით შემოიფარგლება, ანუ დაახლოებით 46 კმ/სთ-ით, და განსხვავება კარგად ჩანს მისი ორი გაზზე მომუშავე „და-ძმის“ გვერდით.

გემს ტექნიკურად უფრო სწრაფად სვლაც შეეძლო, თქვა პაბლო ლოპესმა, მაგრამ ენერგიის ხარჯი ძალიან გაიზრდებოდა. წყალში წინააღმდეგობა სიჩქარეზე სწრაფად იზრდება, ამიტომ ყოველი დამატებითი კვანძი მუხტის არაპროპორციულად დიდ ნაწილს ჭამს.

ოკეანის გადაკვეთა სხვისი გემბანით

მსოფლიოს უდიდესი ელექტროგემი ოკეანეს საკუთარი ძალით ვერ გადალახავს. მისი ბატარეები ერთ მოკლე რეისს ჰყოფნის, ტასმანიიდან ურუგვაიმდე გზამ კი, Infobae-ს მონაცემით, ზღვით 15 000 კმ-ზე მეტი შეადგინა.

ამიტომ ბორანი სხვა გემით გადაიყვანეს. 217-მეტრიანმა ნახევრად ჩაძირვად გემმა Black Marlin-მა ჰობარტთან, მდინარე დერვენტში, ტვირთის გემბანი დაბლა ჩაუშვა, ბორანი მის ზემოთ განათავსეს, ბალასტი კი გამოტუმბეს და ბორანი წყლიდან ამოიწია. მოგზაურობას დაახლოებით 40 დღე დასჭირდა. გემი დაგეგმილზე რამდენიმე თვის დაგვიანებით გაემგზავრა, რადგან Black Marlin-ის ჩამოსვლა ჰორმუზის სრუტეში შექმნილმა პრობლემებმა დააგვიანა. 2026 წლის 12 სექტემბერს ბორანი ურუგვაის პორტ ნუეა-პალმირაში წყალში ჩაუშვეს, შემდეგ კი ორმა ბუქსირმა კოლონიამდე მიაცილა. ექსპლუატაციაში ის იმ თარიღიდან ერთ წელზე მეტი ხნის შემდეგ შევიდა, რომელსაც გემთმშენებლობამ 2023 წელს დაასახელა.

ქალაქი შტეფსელზე

ამ ამბავში დოკები გემზე არანაკლებ მნიშვნელოვანია. ერთადერთი გემისთვის კოლონიამ დამტენები, ახალი კაბელი და ქვესადგური მიიღო დაახლოებით 20 მილიონ დოლარად, და საბოლოოდ ოპერატორი იხდის, ნაწილობრივ — მომავალი ელექტროენერგიის ანგარიშებით.

სრული დამუხტვა Incat-ის გათვლით დაახლოებით 40 წუთს გრძელდება. პაბლო ლოპესის თქმით, დამუხტვა მგზავრების გადასხდომის დროში ეტევა: ბორანი მუხტავს, სანამ მანქანები გადმოდიან და ბილეთები მოწმდება, ამიტომ განრიგი თითქმის არ იცვლება.

ურუგვაისთვის ასეთი მომხმარებელი სასარგებლოც კია. UTE-ის პრეზიდენტმა ანდრეა კაბრერამ ბორნის პრეზენტაციაზე შეახსენა დამსწრეებს, რომ ქვეყნის ელექტროენერგიის 98% განახლებადი წყაროებიდან მოდის. 2024 წელს ლოპეს მენამ განმარტა, რომ ურუგვაის გენერაცია ზოგჯერ მოთხოვნის 120%-ს აღწევს და ნამატის შესანახი ადგილი არ არსებობს. ბორანს, რომელიც ყოველი რეისის შემდეგ იმუხტება, ამ ნამატის ნაწილის მგზავრობად გადაქცევა შეუძლია.

რას ადასტურებს ეს ბორანი და რას — არა

ჯერჯერობით ერთს ადასტურებს: დიდ სამგზავრო ბორანს შეუძლია ბატარეებზე განრიგით იმუშაოს, თუ მარშრუტი მოკლეა და ორივე ნაპირზე მძლავრი დამტენებია. Incat აცხადებს, რომ დანიელი ოპერატორისთვის Molslinjen-ისთვის უკვე აშენებს კიდევ სამ ელექტრობორანს, თითოეული 129 მეტრის სიგრძისას.

გრძელი მარშრუტები და ღია ოკეანე ჯერ მიუწვდომელია. ოპერატორებზე დაყრდნობით, New Atlas წელიწადში 4,5 მილიონი დოლარის საწვავის ეკონომიას და ხუთიდან რვა წლამდე ამოგების ვადას ასახელებს. ეს პროგნოზებია და არა შედეგები. Buquebus-იც კი ზუსტ სვლის მანძილს არ ასახელებს. „პრაქტიკაში რეალურ ავტონომიას ვნახავთ. ზღვაზე ის ხმელეთზე უფრო იცვლება“, — გააფრთხილა პაბლო ლოპესმა.

მგზავრებისთვის ნებისმიერ რეკორდზე მნიშვნელოვანი ბილეთის ფასია. ახლა ამ ფასში დოკზე მოხმარებული მთელი ქალაქის ენერგიაც შედის, მის ფასს კი ენერგეტიკული კომპანია განსაზღვრავს. ოპერატორის მთავარი მომწოდებელი ადრე სანავთობო კომპანია იყო. ახლა — ქსელი. ეს ლოპეს მენამ 2024 წელს, გემის მშენებლობისას, უკვე გაიგო. „ფასდათმობა უნდა ვთხოვო: დაბალი ხარჯებით ტარიფების შემცირება შევძლებთ“, — თქვა მან მაშინ.