کیف‌پول آفلاین که کلیدهای خودش را با تلفن لو داد

۹ اکتبر ۲۰۲۶ نزدیک به ۵ میلیون دلار بیت‌کوین یک‌جا از سه آدرس بیرون رفت. این پول روی کیف‌پول‌های سخت‌افزاری Ledger خوابیده بود؛ دستگاه‌هایی که فقط برای یک کار ساخته شده‌اند: کلیدهای رمزارز هرگز به اینترنت نرسند. به احتمال زیاد پول از راه یک سیم‌کارت بیرون رفت که کسی داخل بدنه پنهانش کرده بود.

عجیب‌ترین بخش ماجرا مبلغ نیست. صاحب پول خودش کلاهبردار بود. شرکت تحلیل بلاکچین Chainalysis او را یکی از بزرگ‌ترین قربانیان موج سرقت نامید و مسیر ۶۰ بیت‌کوینش را دنبال کرد. او به مردم پول می‌داد تا نظرهای جعلی بنویسند، بعد پیش از پرداخت دستمزدشان از آن‌ها «کارمزد» می‌خواست. ۲۲ سپتامبر عواید را به سه آدرس Ledger منتقل کرد. ۹ اکتبر کس دیگری آن‌ها را برداشت.

Chainalysis نمی‌گوید این کلاهبردار دستگاه‌هایش را از کجا خریده بود. اما همان روز Ledger درباره زیان‌هایی که خریداران جنوب شرق آسیا گزارش کرده بودند تحقیق را شروع کرد . ۱۰ اکتبر شرکت تأیید کرد که در کیف‌پول یکی از قربانیان قطعه‌ای بیگانه پیدا شده و ۱۳ اکتبر دقیق توضیح داد چه یافته است: یک میکروکنترلر اضافه و یک مودم سلولی با eSIM، یعنی سیم‌کارتی که مستقیم روی برد لحیم شده. دستگاهی که قرار بود آفلاین بماند، بی‌صدا آنلاین می‌شد و کلیدهای خودش را بیرون می‌فرستاد.

بیست‌وچهار کلمه روی یک صفحه

کیف‌پول سخت‌افزاری شبیه فلش USB است با یک صفحه‌نمایش کوچک و چند دکمه. داخلش یک تراشه امن کلید محرمانه را نگه می‌دارد و تراکنش‌ها را خودش امضا می‌کند. لپ‌تاپ یا گوشی فقط یک تراکنش آماده به آن می‌دهد و نسخه امضاشده را پس می‌گیرد. کلید هیچ‌وقت از تراشه بیرون نمی‌آید، پس بدافزار روی لپ‌تاپ به آن دست نمی‌رسد.

این طرح یک در خروج اضطراری دارد که بدونش نمی‌شود. کیف‌پول‌ها گم می‌شوند یا می‌شکنند. برای همین، هنگام راه‌اندازی اول، دستگاه ۲۴ کلمه روی صفحه نشان می‌دهد و صاحبش آن‌ها را روی کاغذ می‌نویسد.

راز اصلی کیف‌پول فقط در لحظه‌های نادری به‌صورت متن آشکار دیده می‌شود. بیشتر وقت‌ها هنگام راه‌اندازی اول است که کلمات روی صفحه می‌آیند و کمتر هنگام بازیابی که دوباره وارد می‌شوند. حمله حول اولین لحظه ساخته شده است.

گوشی‌ای داخل کیف‌پول

۱۳ اکتبر تیم امنیتی Ledger به نام Ledger Donjon شرح داد این ایمپلنت چطور کار می‌کند. یک میکروکنترلر داخل بدنه آنچه را روی نمایشگر ظاهر می‌شود زیر نظر دارد، کلمات بازیابی را رمزگشایی می‌کند و با LTE، یعنی همان اینترنت موبایل معمولی گوشی‌ها، می‌فرستد. به تراشه امن و فریمور دست نمی‌زند و تراکنش‌ها یا امضاها را تغییر نمی‌دهد. کیف‌پول چیزی نمی‌فهمد. وفادارانه از کلیدش مراقبت می‌کند، در حالی که ۲۴ کلمه‌ای که می‌تواند همان کلید را بازسازی کند، مدت‌هاست دست غریبه‌هاست.

برای همین بررسی رسمی اصالت اینجا به کار نمی‌آید. طبق گفته Ledger، قابلیت Genuine Check تا وقتی تراشه امن اصلی سر جایش باشد، قطعات اضافه را تشخیص نمی‌دهد . این بررسی خود تراشه را می‌سنجد. نه همسایه‌هایش را.

اینها آماتور نبودند. در نوع اول، پژوهشگران Tibane Labs یک میکروکنترلر STM32، یک eSIM به ابعاد ۲ در ۲ میلی‌متر و یک ماژول رادیویی دارای شیلد پیدا کردند. برای جا باز کردن، باتری اصلی را با باتری کوچک‌تری عوض کرده بودند که هم کیف‌پول و هم «جاسوس» را تغذیه می‌کرد. در نوع دوم نوشته‌های روی تراشه‌ها سائیده شده بود و برد زیر نمایشگر، همان جایی که معمولاً یک پد اسفنجی است، جا گرفته بود. بردی انعطاف‌پذیر بود که به‌صورت انبوه و کارخانه‌ای ساخته شده، نه چیزی که کسی سر میز آشپزخانه با دست لحیم کرده باشد.

فروشگاهی با تابلوی درست بالای در

Ledger همه زیان‌های تأییدشده را به یک فروشنده ربط می‌دهد: CryptoBilis، خرده‌فروشی مالزیایی. این یک دست‌فروش تصادفی بازار نبود: تا ۹ اکتبر به‌عنوان فروشنده رسمی Ledger در اندونزی، مالزی و فیلیپین ثبت شده بود. تحقیقات هنوز روشن نکرده‌اند چه کسی و کجا جعبه‌ها را باز کرده، در مسیر از کارخانه یا در یک انبار.

اما ماجرا در آسیا نماند. در آلمان یک مشتری معمولی کیف‌پولی از MediaMarkt، زنجیره بزرگ لوازم الکترونیکی، خرید و داخلش «جاسوس» پیدا کرد. پولی از دست نداد و زنجیره Ledger را از فروشگاه‌ها و سایتش جمع کرد. مارک کارپلس، مدیر سابق صرافی Mt. Gox، نوشت که در یک Ledger Flex خریداری‌شده از فروشگاه فرودگاه سنگاپور ایمپلنت پیدا کرده است، هرچند Ledger رابطه آن دستگاه با CryptoBilis را تأیید نکرد. خود Ledger از فروشندگان در شش کشور جنوب شرق آسیا و هنگ‌کنگ خواست تا پایان بررسی‌ها کیف‌پول‌ها را از قفسه‌ها بردارند .

هیچ‌کس نمی‌داند در مجموع چقدر دزدیده شده. بر اساس شمارش پژوهشگرانی که با نام‌های tanuki42 و Specter شناخته می‌شوند، چیزی بین ۷۲ میلیون تا بیش از ۸۶ میلیون دلار به آدرس‌های مشکوک رفته است. Ledger صریح می‌گوید این ارقام از منابع ثالث است و آن‌ها را راستی‌آزمایی نکرده. Tether دلارهای دیجیتال، یعنی استیبل‌کوین‌ها، منتشر می‌کند و می‌تواند سکه‌های خودش را در آدرس دیگران مسدود کند. این شرکت معادل ۱۰ میلیون دلار مرتبط با سرقت را مسدود کرد . فعلاً این تنها مبلغ مشخصی است که کسی توانسته وسط راه متوقف کند.

کلیدی که عوض نمی‌شود

در Ledger، بررسی اصالت یک برد اضافه را ندید. در Keystone، سازنده‌ای دیگر از کیف‌پول‌های سخت‌افزاری، دزدها خودِ کلید پشت چنین بررسی‌ای را برداشتند. ۲۰ اکتبر مهاجمی از راه یک نقص در ابزار شخص ثالثِ پایش داده‌ها وارد وب‌سایت شرکت شد. Keystone اعلام کرد اطلاعات نزدیک به ۲۶ هزار خریدار از ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶ فاش شده: نام‌ها، اطلاعات تماس، نشانی‌های ارسال و محتوای سفارش‌ها. شرکت می‌گوید عبارت‌های بازیابی و کلیدهای کیف‌پول آسیب ندیده‌اند.

فهرست نشانی خانه کسانی که ابزار نگهداری رمزارز خریده‌اند، به‌تنهایی خطرناک است. در فرانسه سارقان هم‌اکنون سراغ خانه چنین افرادی می‌روند و سرنخ‌هایشان را دقیقاً از چنین پایگاه‌های داده‌ی لورفته می‌گیرند. بخشی از رکوردها اصلاً نباید وجود می‌داشت. طبق سیاست خود Keystone باید پس از ۱۸۰ روز پاک می‌شد، اما ابزار خودکار حذف خراب شده بود. کسی متوجه نشد. شرکت نوشت: «ما به تعهدمان برای پاک‌کردن به‌موقع داده‌های مشتریان عمل نکردیم و مسئولیت این کوتاهی را می‌پذیریم.»

زیان دوم بدتر است. مهاجم کلیدی را هم برداشت که در کارخانه روی هر دستگاه تعبیه می‌شود تا در بررسی آنلاین اصالتش را ثابت کند. این کلید در کیف‌پول‌های ساخته‌شده قابل تغییر نیست. یعنی کپی تقلبی‌ای که این کلید را داشته باشد، از همان بررسی‌ای رد می‌شود که قرار بود آن را شکار کند.

Keystone تصمیم گرفت ۱۸٬۸۳۵ دستگاه فروش‌نرفته را نابود کند، ارسال‌ها را متوقف کرد و فروشگاه آنلاینش را به پیش‌سفارش برد. به گفته شرکت، کیف‌پول‌هایی که پیش از ۲۰ اکتبر تحویل شده‌اند اگر احراز هویت را رد کنند، برای استفاده مشکلی ندارند. کسانی که پس از این تاریخ کیف‌پول گرفته‌اند، باید ابتدا آن را بیشتر بررسی کنند. Keystone هشدار هم می‌دهد که هرگز پیامی نمی‌فرستد که از مشتریان بخواهد دستگاه را پس بفرستند یا پولشان را منتقل کنند: چنین پیام‌هایی از طرف کلاهبردارهاست.

زنجیره‌ای که باید به آن اعتماد کرد

سازندگان واکنش‌های متفاوتی نشان می‌دهند. Trezor دستگاه دست‌کاری‌شده‌ای از خودش پیدا نکرد، اما از اول ژانویه ۲۰۲۷ شبکه فروشندگانش را کوچک می‌کند و برخی فروشگاه‌ها حق فروش کیف‌پول‌هایش را از دست می‌دهند. OneKey همکاری با CryptoBilis را قطع کرد و کیف‌پول‌های خودش را که بین اول مارس و ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶ از آنجا خریداری شده، رایگان تعویض می‌کند.

Ledger توصیه می‌کند دستگاه‌های CryptoBilis اصلاً راه‌اندازی نشوند. آن‌ها که از قبل دارند، باید پولشان را به کیف‌پول تازه‌ای با عبارت بازیابی جدید منتقل کنند و کلمات قدیمی را هرگز روی دستگاه مشکوک وارد نکنند. Ledger می‌گوید سرورهایش و فروش مستقیمش آسیب ندیده و فعلاً چیزی خلافش را نشان نمی‌دهد. پس کاربردی‌ترین نتیجه این است: امن‌ترین راه خرید مستقیم از سازنده است و کیف‌پولی با منشأ نامعلوم را هرگز نباید راه‌اندازی کرد.

هنوز چیزهای زیادی نامعلوم است. تعداد قربانیان اعلام نشده و کسی که بردها را لحیم کرده پیدا نشده است. روشن نیست دستگاه‌های دست‌کاری‌شده تا کجا فراتر از یک فروشنده پخش شده‌اند.

چانگپنگ ژائو، هم‌بنیان‌گذار Binance، همان روز نخستین گزارش‌ها نوشت که نگهداری شخصی دارایی مسئولیت‌های اضافه می‌آورد. اما مشتریان CryptoBilis کیف‌پولشان را از یک فروشنده رسمی خریده بودند و هیچ احتیاطی نمی‌توانست بردی را که زیر صفحه‌نمایش پنهان شده بود، به آن‌ها نشان دهد.

کیف‌پول سخت‌افزاری به صاحبش قول داده بود که دیگر لازم نیست به صرافی یا بانک اعتماد کند. اکتبر نشان داد اعتماد ناپدید نشده، فقط جابه‌جا شده است: حالا باید به کارخانه، انبار، فروشگاه و پیکی اعتماد کنی که پیش از تو جعبه دستش بود.