// فهرست مطالب
اگر روز اول ژانویه دکمهٔ پخش همهٔ آهنگ‌های هوش مصنوعی را بزنید که Deezer در یک روز دریافت می‌کند و لحظه‌ای نخوابید، آخرین آهنگ روز هفتم ژوئیه تمام می‌شود. این سرویس روزانه حدود ۹۰٬۰۰۰ آهنگ کاملاً تولیدشده با هوش مصنوعی می‌پذیرد، یعنی بیش از نیمی از همهٔ موسیقی تازه‌ای که در آن بارگذاری می‌شود. و مخاطب اصلی‌شان ربات‌ها هستند.
در ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶ دیزر قول داد پیش از پایان سال در اپلیکیشنش کلیدی اضافه کند که چنین موسیقی‌ای را از جست‌وجو حذف می‌کند. بهانهٔ خوبی است تا حساب کنیم واقعاً چقدر از آن هست و برای چه کسی است. اما دربارهٔ اینکه چطور می‌شود از آن پول درآورد، بهترین توضیح را مردی داده که ۶ اکتبر به ۱۸ ماه زندان محکوم شد: او نقشه را در ایمیلی به خودش شرح داده بود.
از چه شروع می‌کنیم
// داده‌های ورودی
همهٔ این ارقام از خود دیزر آمده و ممیزی مستقلی پشتشان نیست. این سرویس فقط آهنگ‌هایی را می‌شمارد که آشکارساز آن‌ها را «کاملاً تولیدشده با هوش مصنوعی» تشخیص می‌دهد. آهنگ‌هایی که هوش مصنوعی فقط به یک موسیقیدان انسانی کمک کرده در این شمارش نیستند.
دیزر میانگین طول آهنگ‌های هوش مصنوعی را اعلام نمی‌کند. پس معیاری از پاپ معمولی قرض می‌گیریم: میانگین آهنگ‌های جدول‌های اسپاتیفای در ۲۰۲۴ حدود سه دقیقه بود. این مهم‌ترین فرض ماست و به آن برمی‌گردیم.
آپلودهای یک روز، شش ماه پخش
۹۰٬۰۰۰ آهنگ سه‌دقیقه‌ای می‌شود ۲۷۰٬۰۰۰ دقیقه. یعنی ۴٬۵۰۰ ساعت یا ۱۸۷ روز و نیم. از همین‌جا ۷ ژوئیه درمی‌آید: از نیمه‌شب اول ژانویه شروع کنید، آخرین آهنگ حوالی ظهر تمام می‌شود.
کسی بی‌خواب گوش نمی‌دهد، پس نسخهٔ ملایم‌تری هم بگوییم. با هفته‌ای ۴۰ ساعت، مثل یک کار اداری معمولی، ۱۱۲ هفته طول می‌کشد، یعنی بیش از دو سال بدون یک روز مرخصی. موسیقی ضبط‌شده به دست آدم‌ها را هم اضافه کنید، آپلودهای همان یک روز تقریباً یک سال پخش می‌شود.
و در تمام این مدت دیزر هر روز ۹۰٬۰۰۰ آهنگ دیگر هم دریافت می‌کرد.
۴۲ میلیون آهنگ، یا کنسرتی که از ۱۷۸۶ شروع شده
حالا سراغ کل آرشیو برویم. از ژانویهٔ ۲۰۲۵ آشکارساز دیزر بیش از ۴۲ میلیون آهنگ کاملاً تولیدشده با هوش مصنوعی را علامت زده است. با سه دقیقه برای هر آهنگ، می‌شود ۱۲۶ میلیون دقیقه یا ۲٫۱ میلیون ساعت. آن را بر ۲۴ ساعت و ۳۶۵ روز تقسیم کنید، حدود ۲۴۰ سال صدای بی‌وقفه به دست می‌آید.
اگر کسی در ۱۷۸۶، سالی که «عروسی فیگارو» اثر موتسارت در وین به صحنه رفت، شروع به گوش دادن کرده بود، همین حالا داشت به پایانش می‌رسید. و این آرشیو در کمتر از دو سال روی هم انباشته شده. در ژانویهٔ ۲۰۲۵ سرویس روزانه حدود ۱۰٬۰۰۰ آهنگ تولیدشده می‌گرفت؛ تا ژوئن ۲۰۲۶ این جریان نُه برابر شد.
برآورد ما کجا ممکن است خطا داشته باشد
عدد ۹۰٬۰۰۰ میانگین روزانهٔ ژوئنِ رکوردشکن است. در بهار جریان کمتر بود (در آوریل ۷۵٬۰۰۰ در روز) و در اکتبر هم دیزر هنوز از نزدیک به ۹۰٬۰۰۰ حرف می‌زند. سرویس‌های دیگر با این جزئیات گزارش نمی‌دهند، پس این حساب را نمی‌شود مستقیم به آن‌ها تعمیم داد: آنجا ممکن است بیشتر باشد یا کمتر.
اما مرتبهٔ بزرگی با هر اصلاحی سر جایش می‌ماند. حتی اگر نصف اشتباه کرده باشیم، آپلودهای هوش مصنوعیِ یک روز ماه‌ها پخش می‌شود و کل آرشیو بیش از یک قرن.
واقعاً چه کسی گوش می‌دهد
اینجا مقیاس برعکس می‌شود. موسیقی کاملاً تولیدشده با هوش مصنوعی فقط ۱ تا ۳ درصد استریم‌های دیزر را دارد. در ژانویهٔ ۲۰۲۶ این سرویس اعلام کرد که در ۲۰۲۵ تا ۸۵ درصد استریم‌های چنین آهنگ‌هایی تقلبی بوده است. ربات‌ها آن‌ها را ساخته بودند و دیزر این استریم‌ها را از محاسبهٔ حق‌الزحمه کنار گذاشت.
هزار استریم تصادفی در دیزر را در نظر بگیرید. بین ۱۰ تا ۳۰ تای آن‌ها به آهنگ‌های هوش مصنوعی می‌رسد. اگر برآورد بالای تقلب درست باشد، یک آدم واقعی از هر هزار بار، بین یک‌ونیم تا چهارونیم بار آهنگ هوش مصنوعی را انتخاب می‌کند. بیش از نیمی از همهٔ موسیقی تازه کسری از یک درصد توجه واقعی را می‌گیرد.
دلیلش این نیست که مردم جعلی بودنش را بشنوند و ردش کنند. در نظرسنجی‌ای که دیزر در نوامبر ۲۰۲۵ با Ipsos انجام داد، ۹۷ درصد از ۹٬۰۰۰ شرکت‌کننده در هشت کشور نتوانستند دو آهنگ هوش مصنوعی را از آهنگی که انسان‌ها ضبط کرده‌اند تشخیص دهند. به نظر می‌رسد دلیل جای دیگری است. دیزر این آهنگ‌ها را از توصیه‌های الگوریتمی و پلی‌لیست‌های تحریریه بیرون نگه می‌دارد، و بدون آن‌ها اتفاقی به یک آهنگ رسیدن تقریباً ناممکن است.
چرا موسیقی‌ای را آپلود کنیم که کسی نمی‌شنود
ماجرای مایکل اسمیت، موسیقیدان آمریکایی، جوابش را خوب می‌دهد. او از ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۴ صدها هزار آهنگ تولیدشده با هوش مصنوعی را با نام‌های ساختگی مثل Calm Baseball، Calorie Screams و Camel Edible بارگذاری کرد و تا ۱۰٬۰۰۰ ربات را به سمتشان فرستاد. در ۶ اکتبر ۲۰۲۶ دادگاه فدرال نیویورک او را به ۱۸ ماه زندان محکوم کرد ، هرچند دادستان‌ها دست‌کم ۴۶ ماه خواسته بودند. اسمیت به دادگاه گفت : «به جامعهٔ موسیقی‌ای که این‌قدر دوستش دارم خیانت کردم.» او باید ۸٫۰۹ میلیون دلار را مصادره‌شده تحویل دهد.
خود اسمیت حساب را در ایمیلی که اکتبر ۲۰۱۷ به خودش فرستاد و بعدها به کیفرخواست راه یافت، نوشته بود. پنجاه‌ودو سرور ابری اجاره‌ای، یعنی عملاً ۵۲ کامپیوتر که هیچ‌وقت خاموش نمی‌شوند، با ۲۰ ربات روی هر کدام، در مجموع ۱٬۰۴۰ «شنونده». هر ربات می‌توانست روزانه ۶۳۶ آهنگ پخش کند، یعنی هر دو دقیقه و ربع یکی، بی‌خواب و بدون آخر هفته. روی هم ۶۶۱٬۴۴۰ استریم در روز. با برآورد خود او، نیم سنت برای هر استریم، حدود ۱٫۲ میلیون دلار در سال.
به همین دلیل حجم مهم است. یک میلیون پخش روی یک آهنگ فوراً سامانه‌های ضدتقلب را به حرکت درمی‌آورد. اسمیت در ایمیلی در ۲۰۱۸ توضیح داد که برای اینکه مشکلی برای مسئولان ایجاد نکند ، به حجم زیادی محتوا با تعداد استریم کم نیاز دارد. ۶۶۱٬۴۴۰ استریم روزانه را روی ۳۰۰٬۰۰۰ آهنگ پخش کنید، به هر کدام روزی حدود دو پخش می‌رسد، سالی حدود ۸۰۰. چنین آهنگی میان میلیون‌ها آهنگ واقعی گم می‌شود.
دقیقاً چنین نقشه‌ای هدف قاعده‌ای است که اسپاتیفای در آوریل ۲۰۲۴ معرفی کرد: برای آهنگ‌هایی که در ۱۲ ماه گذشته کمتر از ۱٬۰۰۰ استریم داشته‌اند دیگر پول نمی‌دهد . با این قاعده، هر آهنگ اسمیت سالی حدود ۲۰۰ استریم کم می‌آورد. برای اینکه پول بگیرد، باید ربات‌هایش را روی آهنگ‌های کمتری متمرکز می‌کرد، که شناسایی‌شان را آسان‌تر می‌کرد.
می‌ماند این پرسش که پول مال چه کسی است. سرویس استریم از جیب خودش پرداخت نمی‌کند: سهمی از درآمد را در یک صندوق مشترک کنار می‌گذارد و بر اساس سهم استریم‌ها تقسیم می‌کند. هر استریم جعلی سهم هر استریم واقعی را کم می‌کند. آهنگ‌هایی که حتی یک شنوندهٔ واقعی نداشتند، این پول را از پرداخت به موسیقیدانانی برداشتند که مردم واقعاً صدایشان را می‌شنوند. دیزر می‌گوید ۸ درصد همهٔ استریم‌های پلتفرمش در ۲۰۲۵ تقلبی بوده است. اگر جلویش گرفته نمی‌شد، از هر دوازده دلار صندوق نزدیک به یک دلار به ربات‌ها می‌رسید.
کلیدی برای کسانی که هنوز گوش می‌دهند
کلید دیزر آهنگ‌ها و آلبوم‌های کاملاً تولیدشده با هوش مصنوعی و هنرمندان وابسته به آن‌ها را از جست‌وجو پنهان می‌کند. در همان نظرسنجی Ipsos، ۴۵ درصد کاربران استریم گفتند چنین فیلتری می‌خواهند. آلکسیس لانترنیه، مدیرعامل دیزر، می‌گوید این کلید به کاربران اجازه می‌دهد موسیقی کاملاً تولیدشده با هوش مصنوعی را به‌کلی از تجربهٔ استریم خود حذف کنند.
ماشین آهنگ را می‌نویسد، ماشین پخشش می‌کند، و انسان فقط در یک سر این زنجیره می‌ماند: همان سری که پول به آن می‌رسد. در ژوئیه دیزر قول داد آهنگ‌های هوش مصنوعی را که در تقلب استریم گیر افتاده‌اند پاک کند، همراه آن‌هایی که دست‌کم شش ماه کسی پخششان نکرده است. و این قافیه‌ای تقریباً بی‌نقص می‌سازد. گوش دادن به آپلودهای یک روز بیش از شش ماه طول می‌کشد، و آهنگی که شش ماه کسی پخشش نکرده پاک می‌شود.
