Гэты экран на рукаве вытрымаў 50 пранняў, а пікселі ў яго як у Nokia 3310

Гэты экран прайшоў пяцьдзясят цыклаў у звычайнай пральнай машыне з парашком і амаль не пацьмянеў. Ён увіты ў рукаў і крыху большы за паштоўку. На ім можна адкрыць калькулятар або компас. Лістаюцца фота. Ідзе відэа. Ён нават прымае галасавыя каманды. Націсні на карцінку пальцам, і рукаў адкажа, як тэлефон. Здымнага электроннага модуля няма: святлодыёды і чыпы, схаваныя ў ніцях, самі ідуць у барабан.

Інжынеры Нацыянальнага універсітэта Сінгапура апісалі рукаў у артыкуле ў Nature 21 кастрычніка 2026 года. Самае дзіўнае ў ім — сціпласць. У экрана 5184 пікселі, амаль на траціну больш, чым у кнопачнага Nokia 3310. І ўсё ж аўтары называюць яго першым у свеце сэнсарным экранам, сатканым з уласных нітак адзення. Кожная ніць і свеціцца, і адчувае дотык.

Пяцьдзясят пранняў гучыць абстрактна. Калі мыць рэч раз на тыдзень, гэта амаль год насцення: рэкорд для электронікі, але яшчэ не тыя гады, што служыць звычайнае адзенне. Разумнае адзенне абяцаюць каля дзесяці гадоў, і ўвесь час яно спатыкаецца аб два камяні: пральню і праграмы. Новы рукаў прасоўваецца ў першым. Другім пакуль ніхто не заняўся.

Ніць таўшчынёй у міліметр

Экран складаецца з 54 нітак, пакладзеных уздоўж перадплечча. На кожнай — 96 святлодыёдаў, і атрымліваецца карцінка 96 на 54 кропкі. Пад святлодыёдамі, у той жа ніці, ляжыць другі пласт, які адчувае націск. Кончык пальца замыкае ланцуг, кантролер вылічае месца, і загараецца бліжэйшы піксель.

Ніць робяць тэрмічным выцягваннем — тым жа прыёмам, якім цягнуць аптычнае валакно. Прыблізна кажучы, спачатку збіраюць тоўстую шматслойную нарыхтоўку, нешта накшталт павялічанай мадэлі будучай ніці. Затым награваюць, пакуль яна не размякне, як ірыска, і цягнуць. Пласты захоўваюць парадак, і выходзіць валакно таўшчынёй каля міліметра і даўжынёй да дзесяці метраў . Для маштабу: 54 радкі рукава па 17 сантыметраў складаюць каля дзевяці метраў. Аднаго выцягвання хопіць на ўвесь экран.

Самым цяжкім быў электрамантаж. Ніць па сутнасці адномерная, таму месца для складанай электронікі амаль няма, тлумачыць кіраўнік групы Турал Худыеў, асістэнт-прафесар Школы дызайну і інжынерыі NUS. Экран атрымаўся, толькі калі каманда навучылася ператвараць валакно ў «электронныя будаўнічыя блокі», якія паводзяць сябе як звычайная пража.

Разрозненне кнопачнага тэлефона

Кожная кропка на рукаве — амаль з галоўку шпількі, каля двух міліметраў упоперак. На экране Nokia 3310 кропкі былі больш чым учатыра разы драбнейшыя, а на сучасным смартфоне іх ужо не разгледзіш няўзброеным вокам.

Для калькулятара ці стрэлкі компаса гэтага дастаткова. Для доўгага паведамлення ў чаце не хопіць, і ва ўніверсітэце гэтага не хаваюць. Наступны крок каманда бачыць у драбнейшых чыпах і танчэйшых ніцях: метад дазваляе і тое, і другое, а гэта зрабіла б карцінку выразнейшай і дазволіла б вязаць і вышываць ніць на звычайных фабрычных машынах.

Затое кожная кропка тут каляровая, а карцінка мяняецца 30 разоў за секунду, як у звычайным відэа. І тканіна з экранам дыхае гэтак жа, як бавоўна ці джынса. Гэта важней, чым здаецца. Адзенне, у якім потнеюць пад пластыкавай плёнкай, ніхто насіць не будзе, як бы хітра яно ні свяцілася.

Тканіну, якая свеціцца, дарэчы, паказвалі і раней. У 2021 годзе група Хуішэна Пэна з універсітэта Фудань у Шанхаі апісала ў Nature дысплейны тэкстыль даўжынёй шэсць метраў і шырынёй 25 сантыметраў. Яго ткалі на прамысловым станку, як звычайную тканіну, але клавіятура і крыніца харчавання былі асобнымі кускамі тканіны. У сінгапурскім рукаве святло і дотык змяшчаюцца ў адной ніці разам з праводкай, таму яго і называюць сэнсарным экранам.

Куртка, разлічаная на дзесяць пранняў

Спробы вывесці разумнае адзенне ў масы былі, і самая гучная скончылася ціха. У 2015 годзе Google прадставіла Project Jacquard: правадзячыя ніці, якія можна ткаць у звычайную тканіну. Першым партнёрам стала Levi’s, а ўвосень 2017 года ў крамы трапіла джынсавая куртка за 350 долараў. Куртку рабілі для гарадскіх веласіпедыстаў. Правёў па левай манжэце, і трэк у навушніках перагортваўся, а тэлефон у кішэні прымаў званок або падказваў, куды паварочваць.

Уся электроніка жыла ў здымным пластыкавым брелоку на манжэце, які перад пральняй адшпільвалі. У барабан ішлі толькі правадзячыя ніці, і Google абяцала каля дзесяці пранняў . Пазней кампанія ўдакладніла, што дзесяць цыклаў — мінімум, які куртка вытрымала на выпрабаваннях, больш жорсткіх за хатняе мыццё. Сапраўдная розніца з сінгапурскім рукавом у іншым: там у пральную машыну ідуць самі святлодыёды і чыпы.

Куртку забіла не пральня: Google закрыла праграму Jacquard , і манжэты змоўклі. Яны нікуды не дзеліся, але ім больш ніхто не адказваў. Разумная куртка за 350 долараў зноў стала проста курткай.

Чаго рукаву пакуль не хапае

У паведамленні ўніверсітэта няма таго, пра што спытаў бы першым любы пакупнік: пра акумулятар і пра тое, калі рукаў наогул можа з’явіцца ў продажы. Няма і цаны. Гэта лабараторны прататып, а лічбы па пральні і згінанні каманда вымярала сама ў лабараторыі. Ніці вытрымалі 1000 згінанняў з радыусам пяць міліметраў, але ніхто не правяраў, як яны перанясуць зіму ў заплечніку. Невядома і тое, што будзе з экранам пасля сотага прання: столькі яго яшчэ не мылі.

Першае прымяненне Худыеў бачыць у медыцыне. Рукаў ужо паказвае тэмпературу цела. Па яго словах, адзенне можа бесперапынна збіраць даныя пра цела праз датчыкі, убудаваныя ў ніці, а носьбіт глядзіць іх проста на рукаве, без тэлефона і гадзінніка. Для пажылога пацыента з праблемамі з ціскам або для бегуна гэта гучыць прывабна.

Застаецца другая слабасць, якую лабараторыя не выправіць. Ніць можна зрабіць трывалай, але праграма за ёй жыве роўна столькі, колькі кампанія гатова яе падтрымліваць. Праграма курткі Levi’s працавала пяць з паловай гадоў. Ніць навучылася перажываць пральную машыну, але хто возьме на сябе абавязак падтрымліваць праграмы для адзення, якое носяць гадамі?