Афлайн-гаманец, які сам выдаў свае ключы па мабільнай сетцы

9 кастрычніка 2026 года з трох біткойн-адрасоў за раз сышло амаль 5 мільёнаў долараў. Грошы ляжалі на апаратных гаманцах Ledger — прыладах, якія існуюць толькі дзеля таго, каб ключы ад крыпты ніколі не датыкаліся да інтэрнэту. Хутчэй за ўсё, яны сышлі праз SIM-карту, патаемна схаваную ўнутры корпуса.

Самае дзіўнае тут не сума. Уладальнік грошай сам быў ашуканцам. Аналітычная фірма Chainalysis назвала яго адной з найбуйнейшых ахвяр хвалі крадзяжоў і прасачыла, адкуль з’явіліся яго 60 біткойнаў. Ён плаціў людзям за фальшывыя водгукі, а потым патрабаваў камісію, перш чым выплаціць заробленае. 22 верасня ён перавёў выручку на тры адрасы Ledger. 9 кастрычніка іх забраў хтосьці іншы.

Chainalysis не кажа, дзе ашуканец купіў свае прылады. Але ў той жа дзень Ledger пачаў расследаванне страт, пра якія паведамлялі пакупнікі з Паўднёва-Усходняй Азіі. 10 кастрычніка кампанія пацвердзіла, што ў гаманцы адной з ахвяр ёсць чужародны імплантат, а 13-га растлумачыла, што менавіта знайшла: дадатковы мікракантролер і сотавы модуль з eSIM — SIM-картай, прыпаянай наўпрост да платы. Прылада, створаная жыць афлайн, ціха выходзіла ў сетку і адпраўляла ўласныя ключы.

Дваццаць чатыры словы на экране

Апаратны гаманец выглядае як USB-флэшка з малюсенькім экранам і парай кнопак. Унутры — абароненая мікрасхема, якая захоўвае сакрэтны ключ і сама падпісвае пераводы. Ноўтбук або тэлефон толькі перадае ёй падрыхтаваную транзакцыю і атрымлівае назад ужо падпісаную. Ключ ніколі не пакідае мікрасхему, таму шкодная праграма на ноўтбуку да яго не дабярэцца.

У гэтай схемы ёсць запасны выхад, без якога не абысціся. Гаманцы губляюцца і ламаюцца. На такі выпадак пры першай наладзе прылада паказвае на экране 24 словы, а ўладальнік перапісвае іх на паперу.

Галоўны сакрэт гаманца бачны адкрытым тэкстам толькі ў рэдкія моманты. Часцей за ўсё гэта першая налада, калі словы з’яўляюцца на экране, і радзей — аднаўленне, калі іх уводзяць назад. Атака пабудавана вакол першага з гэтых момантаў.

Тэлефон унутры гаманца

13 кастрычніка каманда бяспекі Ledger, Ledger Donjon, апісала , як працуе імплантат. Мікракантролер унутры корпуса сочыць за тым, што з’яўляецца на дысплеі, расшыфроўвае сід-словы і адпраўляе іх праз LTE — звычайны мабільны інтэрнэт, як у тэлефоне. Абароненую мікрасхему і прашыўку ён не чапае, транзакцыі і подпісы не змяняе. Гаманец нічога не заўважае. Ён працягвае верна ахоўваць свой ключ, а 24 словы, па якіх гэты ключ можна аднавіць, даўно ў чужых руках.

Таму афіцыйная праверка сапраўднасці тут бескарысная. Паводле Ledger, функцыя Genuine Check не здольная выявіць дададзеныя кампаненты, пакуль на месцы арыгінальная абароненая мікрасхема. Яна правярае мікрасхему. Не яе суседзяў.

Гэта былі не аматары. У першым варыянце даследчыкі з Tibane Labs знайшлі мікракантролер STM32, eSIM памерам 2 на 2 міліметры і экранаваны радыёмодуль. Каб вызваліць месца, арыгінальны акумулятар замянілі меншым, які сілкаваў і гаманец, і «шпіёна». У другім варыянце маркіроўку на мікрасхемах счысцілі, а плату ўсунулі пад дысплей, на месца, дзе звычайна ляжыць пенапластавая пракладка. Гэта была гнуткая плата, зробленая партыямі, па-завадскому, а не прыпаяная ўручную на кухонным стале.

Крама з правільным подпісам на дзвярах

Ledger звязвае кожную пацверджаную страту з адным прадаўцом — CryptoBilis, малайзійскім рознічным гандляром. Гэта не быў выпадковы перакупшчык з блышынага рынку: на 9 кастрычніка ён лічыўся афіцыйным рэселерам Ledger у Інданезіі, Малайзіі і на Філіпінах. Расследаванне яшчэ не высветліла, хто і дзе распакоўваў скрынкі: па дарозе з завода ці на складзе.

Але гісторыя не засталася ў Азіі. У Германіі звычайны пакупнік набыў гаманец у MediaMarkt, вялікай сеткі побытавай электронікі, і знайшоў унутры «шпіёна». Грошай ён не страціў, а сетка прыбрала Ledger з крам і сайта. Марк Карпелес, былы кіраўнік біржы Mt. Gox, напісаў, што выявіў імплантат у Ledger Flex, купленым у краме ў аэрапорце Сінгапура, хоць Ledger сувязі гэтай прылады з CryptoBilis не пацвердзіў. Сам Ledger папрасіў прадаўцоў у шасці краінах Паўднёва-Усходняй Азіі і ў Ганконгу зняць гаманцы з паліц , пакуль не скончацца праверкі.

Колькі ўсяго скрадзена, ніхто не ведае. Паводле падліку даследчыкаў пад псеўданімамі tanuki42 і Specter, на падазроныя адрасы пайшло ад 72 да больш чым 86 мільёнаў долараў. Ledger ясна кажа, што гэтыя лічбы ўзяты ў трэціх бакоў і ім не правераны. Tether выпускае лічбавыя даляры, так званыя стэйблкоіны, і можа замарозіць свае манеты на чужым адрасе. Кампанія замарозіла 10 мільёнаў долараў, звязаных з крадзяжом. Пакуль гэта адзіная названая сума, якую ўдалося спыніць па дарозе.

Ключ, які нельга змяніць

У Ledger праверка сапраўднасці прапусціла лішнюю плату. У Keystone, іншага вытворцы апаратных гаманцаў, злодзеі скралі ключ, на якім трымаецца сама такая праверка. 20 кастрычніка нападнік пракраўся на сайт кампаніі праз дзірку ў староннім інструменце маніторынгу даных. Keystone паведаміла , што трапілі пад удар даныя амаль 26 000 пакупнікоў за 2024–2026 гады: імёны, кантакты, адрасы дастаўкі і склад заказаў. Сід-фразы і ключы гаманцаў, паводле кампаніі, не пацярпелі.

Спіс хатніх адрасоў людзей, якія купілі прыладу для захоўвання крыпты, небяспечны сам па сабе. У Францыі рабаўнікі ўжо прыходзяць дадому да такіх людзей , а наводкі бяруць менавіта з падобных уцечак. Частцы запісаў наогул не варта было існаваць. Паводле ўласнай палітыкі Keystone іх мусілі выдаляць праз 180 дзён, але аўтаматычны інструмент выдалення зламаўся. Ніхто гэтага не заўважыў. «Мы не выканалі абяцанне своечасова сціраць даныя кліентаў і бярэм на сябе адказнасць за гэты збой», — напісала кампанія.

Другая страта горшая. Нападнік скраў яшчэ і ключ, які ўшываюць у кожную прыладу на заводзе, каб яна магла даказаць сваю сапраўднасць падчас анлайн-праверкі. У гаманцах, што ўжо выраблены, гэты ключ змяніць нельга. А значыць, падробка з ім пройдзе тую самую праверку, якая мусіла яе злавіць.

Keystone вырашыла знішчыць 18 835 непрададзеных прылад, прыпыніла адгрузкі і перавяла інтэрнэт-краму на перадзаказы. Гаманцамі, дастаўленымі да 20 кастрычніка, можна карыстацца, калі яны праходзяць аўтэнтыфікацыю, запэўнівае кампанія. Тым, хто атрымаў гаманец пасля гэтай даты, спачатку варта праверыць яго дадаткова. Keystone таксама папярэджвае, што ніколі не будзе рассылаць паведамленні з просьбай вярнуць прыладу або перанесці сродкі: такія паведамленні прыходзяць ад ашуканцаў.

Ланцужок, якому даводзіцца давяраць

Вытворцы рэагуюць па-рознаму. Trezor не знайшоў у сваіх прыладах слядоў умяшання, але з 1 студзеня 2027 года скарачае сетку рэселераў, і частка крам страціць права прадаваць яго гаманцы. OneKey развітаўся з CryptoBilis як з партнёрам і бясплатна замяняе ўласныя гаманцы, купленыя там з 1 сакавіка па 13 кастрычніка 2026 года.

Ledger раіць увогуле не наладжваць прылады CryptoBilis. Тым, у каго яны ўжо ёсць, трэба перавесці сродкі на новы гаманец з новай сід-фразай і ніколі не ўводзіць старыя словы на падазронай прыладзе. Ledger сцвярджае, што яго ўласныя серверы і прамыя продажы не пацярпелі, і пакуль ніхто гэтаму не пярэчыць. Адсюль самы практычны вывад: найбяспечней купляць наўпрост у вытворцы і ніколі не наладжваць гаманец невядомага паходжання.

Многае пакуль невядома. Колькасць пацярпелых не раскрыта, а таго, хто прыпаяў гэтыя платы, не знайшлі. Не зразумела і тое, наколькі далёка за межы аднаго прадаўца разышліся падробленыя прылады.

Чанпэн Чжао, суасноўнік Binance, у дзень першых паведамленняў напісаў , што самастойнае захоўванне актываў патрабуе дадатковай адказнасці. Але кліенты CryptoBilis купілі гаманцы ў афіцыйнага прадаўца, і ніякая асцярожнасць не дазволіла б ім заўважыць плату, схаваную пад экранам.

Апаратны гаманец абяцаў уладальніку, што яму больш не трэба давяраць біржы або банку. Кастрычнік паказаў: даверу не стала менш, ён проста перасунуўся. Цяпер даводзіцца давяраць заводу, складу, краме і кур’еру, які трымаў скрынку ў руках яшчэ да вас.